Amarsaikhan

Гулслаа, гулслаа

2012-02-07T16:48:00.006+09:00

Захидал "бичсэн" нь

2012-02-02T15:02:00.010+09:00

Дамба гуайг гуравдугаар ангид байхад нь сургуулиас гаргасан юмсанж. Тэглээ гээд хотойсонгүй "Улсын сайн малчин" цолтой нэр төртэй сайхан аж төрж гэнэ. Хүүгээ улам илүү сайн сайхан яваг гээд бүр нэгдүгээр ангиас нь гаргажээ. Хүү нь малаа сайн өсгөж тэргүүний залуу малчдын зөвлөгөөнд оролцоод, дараа нь Тэрэлжид сар амрахаар болж нийслэлийг зорьжээ. Хүүд араас нь захидал ирж гэнэ. Цаасан дээр бааж буй нохой, эрүүн дээр гарсан яр, нусаа нийж буй хүн, араас нь зураас татаад "гэе!" гэж бичсэн байв. Хүү огт ойлгосонгүй. Зөвлөгөөнд цуг ирсэн, хоёр дээд сургууль дүүргэсэн сумын дарга ч захидлын учрыг олсонгүй гэнэ. Хүү мөчөөгөө өгсөнгүй хотоос гэрийнхэндээ хариу захидал илгээв. Таван хуруу сарвайсан гар, асч байгаа лаа, гүзээтэй тос зураад ард нь анхаарлын тэмдэг тавив. Аав ч ойлгосонгүй, ээж ч ойлгосонгүй. Тэр хот айлын хамгийн өндөр боловсролтой хүн болох долоо төгссөн хүү ч учрыг нь олсонгүй. Тэргүүний залуу малчин хотоос буцаж ирснээр хоёр тал "бичсэн" захидлынхаа учир ухааныг тайлбарлалцав. Аавын зурсан бааж буй нохой нь "ба" гэсэн үе, эрүүний яр нь "яр" гэсэн үе байж. Хүчтэй нийхэд "хүр-р-р" гэсэн чимээ гардаг учраас нусаа нийж буй хүнээр "хүр" гэсэн үеийг төлөөлүүлсэн юмсанж. Хүүгээсээ илүү өндөр боловсролтой, гуравдугаар ангид дэвшиж үзсэн хашир толгой юм хойно "гэе" гэдгийг бичиж дөнгөсөн хэрэг. Ингээд нийлүүлээд уншихаар "баяр хүргэе!" болох байж. Харин хүүгийн зурсан захидал нь "гар-лаа тос!" гэсэн бичиг байсан гэнэ.

Хар зах хэмээсүгэй!

2012-01-25T13:42:00.003+09:00

Ажил

2012-01-13T10:39:00.005+09:00

Хайртай хосууд ажил хийж байна. Бүсгүй нь баярлан орь дуу тавина. Хөрш нь хаалганд нь чихээ наагаад шимтэн чагнаж байна гэнэ.
-Аа-аа. Оо-оо! Өшөө хүчтэй. Аах..! Уу-аа. Ямар гоё юм бэ?! Дахиад жаахан хөдлөөд өг! Мм-мм. Яагаад зогсчихов оо?
-Би ядраад байна аа!
-Одоо ганцхан!
Хөрш энэ бүх яриаг чагнан бүсгүйгээс дутахгүй догдлон зогсоно. Яг л өөрөө өнөө юу хийж байгаа мэт бие нь хөлөрч, амьсгаа нь өндөрсжээ. Гэр дэх хоёрын ажил цааш үргэлжлэв. Гэхдээ энэ нь хөршийн бодож буй өнөөх ажил бус хосууд угаасан даавуугаа мушгиж байх ажээ.
-Ухайс даа. Оо-оо! Оо ее-ээ! Аа-аа. Өшөө хүчтэй! Бүр хүчтэй! Аа-аа-аа... Мм-мм-мм!
-Болсон уу?
-Болчихлоо. Миний хайр мундаг хүчтэй шүү. Чамдаа баярлалаа.
-Энэ сүүлчийн удаа шүү. Дахиад би ийм залхуутай, заваан ажил хийж чадахгүй!
-Юу гэнэ ээ? Би бүх хөнжил дэвсгэрийнхээ даавууг ганцаараа угааж байна. Чи ингээд мушгилцаад өгөхөд юу нь болохгүй байна аа?

Монгол манжингийн үлгэр

2012-01-06T16:56:00.003+09:00

Интернэт, Дамба-Очир хоёрын ач

2011-12-27T00:29:00.005+09:00

Интернэтийн ач
Сууж байтал шарсан тахианы шүлс гоожим сайхан үнэр анхилна. Гэхдээ чи тахиагаа шарах гэж бус чанах гэж тавьснаа гэнэт санана.

Дамба-Очирын ач
Дамба-Очир гишүүний өрөө рүү залуухан загвар өмсөгч бүсгүй гүйн орж ирээд тэврэв. Сэтгэл догдлолоо барьж дийлэхгүй байгаа бололтой.
-Эрхэм гишүүн ээ, танд хязгааргүй их баярлалаа гэж хэллээ гэнэ. Гишүүн гайхаж байснаа асуув.
-Юу билээ, та чинь манай тойргийн сонгогч билүү?
-Үгүй ээ. Өв залгамжлагч!
-Юу..?
-Баян хужаатай суугаад, хэзээ үхэх бол доо гэж шаналж байтал ашгүй таны тавьсан Лүнгийн замын цоорхой тус боллоо.

Тусгай салааны Сүлдийн шинэ дуу

2011-12-16T21:24:00.010+09:00

Тусгай салааны Сүлд маань хөдөлмөрлөөд л. Уран бүтээл хийгээд л байна. Сүлд нэрээрээ дуулж эхлээд байгаа. Их олон нэрний дундаас өдрийн бодол шөнийн зүүд болж байж Сүлд хэмээх энэ сайхан нэрийг хүүдээ өгч билээ.

Живлээ. Амь авраарай!

2011-12-05T20:52:00.002+09:00

Төсөв өө гэж. Биднийгээ бэлэн мөнгөнд живүүлчихдэг болж дээ, хөөрхий.

Шинэ жилийн бэлэг

2011-11-03T10:44:00.003+09:00

Буянгийн Жагаа Эрхүүд дөнгөж нэгдүгээр курсийн оюутан байх үе. Нэг удаа их өлсөв гэнэ. Өрөөнийхөө Баатар гэгч оюутныг дагуулаад дэмий л гудамжаар алхжээ. Тэгтэл таван давхрын цонхноос хиам өлгөчихсөн байна гэнэ. Жагаа "Чи авираад хиамыг аваад ир, би хүн харж байя" гэжээ. Баатар авирч яг хиаманд хүртэл цагдаа хүрч ирээд,
-Юу хийж байгаа юм бэ, хоёр новш оо? гэж асуув. Жагаа бодож байснаа,
-Бид хоёр шинэ жилийн бэлэг тарааж яваа юм аа гэж гэнэ.
-Юу хуцаад байна аа? Одоо чинь хавар шүү дээ! гэж цагдаа дүрсхийтэл уурлав. Жагаа тайван гэгч Баатар луугаа гэдийн хараад,
-Тээр шүү! Шинэ жил болоогүй гэж чамд хэлээд байгаагүй билүү. Хиамаа аваад буугаад ир, харьж өөрсдөө идье гэжээ.

"Утаат Монгол" фельетоны орос орчуулга

2011-10-31T20:13:00.003+09:00

"Орос" гэсэн нэрээр блог бичдэг нэгэн эрхэм миний "Утаат монгол" фельетоныг орчуулжээ. Орчуулгыг эндээс үзнэ үү? Монголчуудын тухай бичдэг хүн байгаа юм. Би энэ хүнтэй хараахан танилцаж амжаагүй байгаа.

Мөнгөний бодлого

2011-10-24T12:26:00.004+09:00

Үлгэр судлалын тойм

2011-10-10T09:45:00.011+09:00

Монгол ардын үлгэр: Сайн баатар дайсны хар мангасыг ялаад амарсайхандаа жаргажээ.
Орчин үеийн монгол үлгэр: Сайн баатар хар мангасын багажаар өөрийн авдраа уудална. Авдраас гарч ирсэн эрдэнэсийн 66 хувийг мангас, 34 хувийг сайн баатар авна. Гэхдээ нэг болзолтой: 34 хувийг нь сайн баатар мангасаас мөнгө зээлж эзэмших эрхтэй болно. Зээлээ төлж дуусахаараа амарсайхандаа жаргана.
Засгийн үлгэр: Сайн ухна муу ухнатай хамтарсан засгийн газар байгуулаад ойрын зуун жилд шийдээгүй асуудлыг шийдэж ард түмнээ амарсайханд нь жаргаана. Гэхдээ нэг болзолтой: үүнээс хойш түүнээс цааш бүх ухныг сайн гэж тооцно.
Америк ардын үлгэр: Дайсны мангасууд мянгуулаа хэрнээ түмэн удаа буудаад сайн баатрыг онохгүй бүгд сохор. Сайн баатар ганцаараа боловч нэг л гох дарахад зуун дайсан ташраараа унадаг хэтэрхий цэцэн. Мөөм бөгс, гуя хас нь гялалзсан нэг бүсгүй гарч ирмэгцээ сайн баатрыг харангуут дурлаад, дурлангуут сээгсдээд амарсайхандаа жаргадаг.
Монголын шүүхийн үлгэр: Хэн нь мөлжүүртэй вэ, тэр нь сайн тал. (Жич: Сайн тал нь дандаа ялж амарсайхандаа жаргадгаараа Монгол ардын үлгэртэй ижил)
Эрүүгийн хуулийн үлгэр: Эрүүгийн хуулийн ... дүгээр зүйлийн дагуу сайн баатар хар мангасын 15 толгойны 14-ийг нь тас цавчиж бие эрхтэнээр нь хохироосныхоо төлөө эрүүгийн хариуцлага хүлээж засан хүмүүжүүлэхэд орж сайхан "засраад" амарсайхандаа жаргажээ.
Рекламын үлгэр: Шинэ "Лоск"-ийг худалдан авах юм бол хар мангасын есөн төрлийн хар толбыг оргүй арилгаж гялалзсан цэвэр болгоод дэргэдээ дайсангүй дээлэндээ толбогүй амарсайхандаа жаргана шүү! Нарантуул захын 65, 79, 14 дүгээр чингэлгээс шинэ "Лоск"-оо бөөндөж аваарай. Эхний 100 хүнд 50 хувийн хямдралтай.
УИХ-ын үлгэр: Улсын их хуралд луйварчин хүн сууна. Хэрвээ луйварчныг луйварчин хэмээн үзээд хэрэгт татах гэвэл бусад луйварчнаас зөвшөөрөл авах ёстой. Луйварчин луйварчнаа хэзээ ч луйварчин гэж хүлээн зөвшөөрөхгүй учраас УИХ-ын бүх луйварчин амарсайхандаа жаргадаг.

Гадаадын "хөрөнгө оруулалт"

2011-10-01T14:50:00.004+09:00

Уралдааны дүн гарав

2011-09-26T12:02:00.004+09:00

Хэсэг завгүй байж, уралдаанаа дүгнэлгүй удсанд хүлцэл өчье.
Хошин оньсогын зөв хариулт: "Заан бөөстдөг. Харин бөөсөнд заантах боломж хэзээ ч үгүй"

Зиа, уралдаанд Нугжий түрүүллээ. .........гэсэн утсаар холбоо бариад шагналаа ирж аваарай.

Жич: Шагналаа ирээд авчихлаа. Тийм учраас утсаа арилгав.

Оньсого таах уралдаан

2011-09-14T15:39:00.003+09:00

Оньсого:

Заан бөөс хоёр юугаараа ялгаатай вэ?

Жич: Таасан хүнийг зохиогчийн гарын үсэгтэй "Хэцүү анги" романаар шагнана.

ТОП-100 ухна шалгаруулъя

2011-09-05T19:08:00.001+09:00

Үнээ яагаад галзуурсан бэ?

2011-08-31T16:57:00.005+09:00

Өвөрхангайд үхрийн галзуу өвчин гарчээ. Үхэрчин Дагдан гуайгаас сэтгүүлч бүсгүй асуув.
-Дагдан гуай. Яагаад зөвхөн үнээ галзуураад байна аа?
-Бух үнээн дээр жилд ганц удаа харайдгийг та мэдэх үү?
-Мэднэ.
-Үнээг өглөө, үдэш хоёр удаа саадгийг мэдэх үү?
-Мэднэ ээ... Гэхдээ, үнээ галзуурахад энэ ямар хамаа байна аа?
-Таны мөөмний толгойг нөхөр чинь өглөө ч оролдоод л, үдэш ч оролдоод л байдаг. Тэгсэн хэрнээ дээр чинь жилд ганц удаа гарвал та ч бас галзуурна аа даа?

Шинэ блог нээжээ

2011-08-29T21:44:00.001+09:00

Миний хоёр хүү блог нээчихжээ. Хоёр ихэр маань одоо есдүгээр ангид орж байгаа юм.
Та бүхэн зочлоорой.
РС тоглоом тоглодог бол хүчээ сориорой.
http://www.defender-clan.blogspot.com/

Ногоон хөтөлбөр

2011-08-18T15:18:00.004+09:00

Монгол хэлний өвөрмөц сурах бичиг

2011-08-16T16:44:00.000+09:00

Лувсангийн концерт

2011-08-01T17:19:00.002+09:00

Дагдан, Довдон хоёр зохиолын дуунд нугасгүй дуртай гэнэ. Шинэ тоглолтыг алгасалгүй үзэж, нэг нэгнийгээ ээлжилж даана. Дагдан Довдон руугаа залгаад,
-Ирэх хагас сайнд Жавхлан тоглоно гэнэ ээ. Хөгшин чинь хоёр тасалбар авчихлаа гэв.
-Үгүй ээ, хөгшин чинь амжихгүй хагас сайнд Лувсан тоглолттой гэсэн гэж найз нь хариулжээ. Дараагийн хагас сайн дөхөж байтал Дагдан дахиад л Довдон руу залгав.
-Энэ хагас сайнд Батсүх гавьяат дуулна гэнэ ээ. Үзэх үү? гэж асуув.
-Ээ, хөгшин чинь амжихгүй. Хагас сайнд Лувсан дахиад л тоглолттой гэв. Түүний дараагийн хагас сайнд Хишигбаяр, Дэлгэрмаа хоёрыг үзэх санал тавьтал Довдон дахиад л Лувсан тоглолттой гэв. Дагдангийн тэвчээр алдрав.
-Лувсан гэж хэн юм бэ? Мэдэхгүй л юм байна зүгээр гэж уурлав. Довдон нь харин сэмхэн шивнэж,
-Чш чимээгүй. Би ч гэсэн мэдэхгүй ээ. Лувсанг тоглолтоо хийхээр явахаар нь хөгшин чинь эхнэртэй нь уулздаг юм байхгүй юу гэжээ.

Welcome to Mongolia

2011-07-26T13:49:00.002+09:00

Сэрэмжлүүлэг!!!

2011-07-18T15:29:00.003+09:00

Миний эзэмшдэг байсан amarhan_a@yahoo.com хаягийг хакердчихлаа. Ингээд энэ хаягаа ашиглан хүмүүс рүү мөнгө хүссэн захидал илгээж, залилан хийх оролдлого хийж эхэлснийг анхаарна уу? Би Испанид биш Монголдоо байгаа болно оо.

Англи болон бусад хэл дээр доорх агуулга бүхий захидал авбал бүү итгээрэй!!!

----- Forwarded Message -----
From: altangerel amarsaihan (amarhan_a@yahoo.com)
To:
Sent: Thursday, July 7, 2011 7:01 PM
Subject: Hi

Hope you get this on time, sorry I didn't inform you about my trip in Spain for a Program, I'm presently in Madrid and am having some difficulties here because i misplaced my wallet on my way to the hotel where my money and other valuable things were kept. presently i have limited access to internet, I will like you to assist me with a loan of 2,800 Euros to sort-out my hotel bills and to get myself back home.

I have spoken to the embassy here but they are not responding to the matter effectively, I will appreciate whatever you can afford to assist me with, I'll Refund the money back to you as soon as I return, let me know if you can be of any help. I don't have a phone where I can be reached. Please let me know immediately.

Best regards

Энэ олон замбараагүй хуулийн алийг дагах вэ, таминь ээ?

2011-07-15T12:01:00.004+09:00

Тэд ба бид

2011-07-05T16:39:00.002+09:00

НЭРЭЛХҮҮ ДАМШИГ

2011-06-29T15:24:00.004+09:00

(хошин өгүүллэг)

Зах нь үл харагдах говийн дунд дугуйтай ганц хүнийг хармагцаа Лутаа өвгөний нүд оройдоо гарав. Хурц наранд шарагдаж, халууцаж ядарсан шар толгойтой эр дөрөөгөө арай ядан жийж, жолоогоо замын элсэнд мурилзуулан зүтгэнэ. Гадаадын жуулчин бололтой энэ залуугийн шар царай, нүцгэн булчингууд наранд түлэгдээд, нүд хальтрам улаан ягаан болсон харагдана. Хүүхнийх шиг урт, буржгар үс нь ширэлдэн даахирч, шанааг нь дагаад шороотой хөлс урсжээ.
-Аймаг ортол гурван зуун килмээтэр. Энэ амьтан яана даа? гэж өвгөн үглэв.
-Доонийчихоод яг миний хүү шиг юм гээч. Нялх амьтан цангаж яваа. Аваад явъя! хэмээн Лутаа гуайн самган Долгор орь дуу болов. Аймаг орохоор өвгөний унаанд дайгдсан Намшир гуай харин толгой сэгсэрлээ.
-Наадуул чинь ингэж зовлогоо зовоож амардаг улс гэсэн. Сүүтэй цай өгөхөөр уухгүй, хар ус залгилчихаад явдаг барамнууд гэнэ лээ! гэж хэллээ. Ингээд Намшир “Ээ дээ, дэмий дээ” гэж үглэн, Лутаа, Долгор хоёр тэс зөрж зүтгэсээр хөөрхий ядарсан залууг машиндаа авч явах шийд гаргав. Өмнө нь гарч, зам хөндөлдөн зогсоход шар толгойтой залуу инээмсэглээд, мэндэлж байгаа бололтой хоёр үг хэлээд мэхийж байна. Лутаа гуай хуучин цагт орос гийлоогч нартай ойр дотно найзалж явсны хэрэг юу билээ, эдэнтэй хэл нэвтэрч ядах юмгүй гэж бардаад,
-Здравствуй, друг! Давай поедем на машине гээд жуулчин руу харлаа. Цаадах нь нүдээ том болгож, юу ч ойлгохгүй байгаа шинжтэй.

-Наадах чинь орос биш англи жуулчин. Яаж ойлгох вэ? гэж Намшир уцаартай дуугарлаа. Эмгэн өвгөн хоёр харь хэлтэй залууд тэрэгний ачаан дээр дугуйг чинь тавиад, өөрийг чинь арын суудалдаа аваад явна гэж дохиогоор ойлгуултал залуу,
-Өө, но но! гэж чанга хашгирч, гараа зангалаа. Тэгснээ хоёр дугуйт унаагаа заагаад, би өөрөө дугуйгаараа явна гэж байгаа бололтой дохио үзүүлж, хан янхийсэн харь аялгатай хэлээрээ баахан ярьж тайлбарлалаа.
-Ална ч гээд байгаа юм уу, тална ч гээд байгаа юм уу бүү мэд гэснээ Лутаа гуай толгой сэгсэрлээ. Долгор харин уурлаж,
-Нүгэл гэм. Юуны чинь алах. Номхон томоотой хүү байна даг! гэж өвгөнөө зэмлэлээ. Лутаа гуай залуу жуулчны царай руу харан бодол болж байснаа,
-Хөөрхий минь, замын зардалгүй гэдгээ учирлаад байгаа юм биш үү? гэж сэрхийтэл сэтгээд, хашгиран босч ирэв.
-Яаг тийм байж таарах нь! гэж гэж самган нь дуу алдлаа. Өвгөн,
-Деньги не надо! гэж хэлэнгээ өврөө ухан, зузаан бор түрийвчээ гаргаж, арван мянгатын дэвсгэрт харуулаад, гар хуруугаа гозолзуулан дохиж эхэллээ. Сохор зоос ч авахгүй гэдгээ өвгөн сайн гэгч тайлбарлаж, балай хүн ч ойлгохоор дохиж үзүүллээ.
Жуулчин залуу дахиад л толгой сэгсэрч, өнөөх “Но но”-гоо хэлэн, улам олон үг шулганан зогсоно.
-Хөөрхий минь, биднийг дээрэмчин тонуулчин гэж айгаад байх шиг байна гэж Долгор эмээ шивнэхэд,
-Магадгүй шүү! Харц нь айсан шинжтэй. Биднийг цагдаад хэлээд сүйд хийх юм биш үү? Орхиод явцгаая! гэж Намшир уулга алдлаа.
-Мы не бандиты! гэж Лутааг тайлбарлахад, найз өвгөний нь тэвчээр барагдав.
-Орос биш гэж мэдсээр байж л оросоор донгосоод байх юм аа, чи! гэж ундууцлаа.
-Чи тэгээд англи хэл мэдэх юм уу? гээд Лутаа гуай дүрсхийтэл уурлав. Барилцаад авах нь холгүй. Хөөрхий залуу, хоёр өвгөн рүү айсан харцаар ширтэн, бүжин нүдээ бүлтэлзүүлнэ. Долгор гуай үүнийг нь харж зогссоноо залууг өрөвдөж,
-Миний муу доёгор хүү хүний газар ингэж л зүдэрч яваа байх даа гээд нулимсаа арчлаа. Америкт сурдаг бага хүүгээ санаснаас болоод цээж нь бачуурсан нь энэ. Эмгэн залууг арын суудалд суу гэж эелдэг дохиод, толгойг нь иллээ. Залуу гуйсан харцаар ширтээд,
-Но но.., гэснээ бас л баахан юм ярилаа. Гурван хөгшин ойлгосонгүй.
-Наад хүү чинь нэрэлхээд байна аа! Миний найз монхор Коля бас нэрэлхүү гэж дүүрчихсэн золиг байгаагүй юу! Би мах сүү өгөхдөө хүчээр тэргэнд нь тавьж явуулдаг байсан шүү дээ! гэж Лутаа хөгшин хашгирлаа.

-Яг үнэн. Нэрэлхээд байгаа ухаантай юм байна! гэж Долгор эмгэн хэлээд, дугуйг нь шүүрч аваад, ачаа өөдөө өргөлөө. Залуугийн цэнхэр нүд айдсаар дүүрч, дугуйнаасаа зуурч, цахдан чирэгдэнэ. Лутаа гуай түүн рүү инээмсэглэж, далыг нь эелдэг алгадаад,
-Хүү минь, нэрэлхээд нэрээ иддэггүй юм аа. Өвөөгийнхөө тэргэнд тухтай суугаад яв! Энэ жилийн ноолуураар авсан цоо шинэ эд дээ! гэж хэлэх зуураа залууг ухасхийн хөлдөж аваад, хүүхэд шиг өргөн хойд суудалдаа шидлээ.
-Ээ дээ, хэдүүлээ хэрэгт орчих юм биш үү! гээд, Намшир зогсоо зайгүй үглэнэ. Хүчинд автагдан орос тэргэнд суусан англи залуу замын турш Монголыг тойрох дугуйн аялал хийж яваагаа учирлаж, би буцаад яг энэ газартаа ирж цааш аялах гэж өчнөөн чирэгдэл болно гэж тайлбарлаж явлаа. Харамсалтай нь гурван хөгшин нэг ч үг ойлгосонгүй. Лутаа гуай,
-Нэрэлхээд нэрээ иддэггүй юм аа, хүү минь гэх өнөөх үгээ хэлж, тарган хонины чанасан мах, нуугисан сайхан айргийг ам руу нь цутган дайлж явлаа. Намшир гуай байн байн уулга алдаж,
-Ээ дээ, буулгачихсан нь дээр биш үү? гэж үглэж байлаа. Аймгийн зочид буудлын үүдэнд ирж зорчигчоо буулгасан хөгшид гараа занган баяртай гээд, буржгар шар толгойтой харийн хүүгийн хацар дээр үнсээд хөдөлцгөөв.
-Нэрэлхүү ч дамшиг бол доо! гэж Лутаа гуай хэллээ.
-Яг л миний хүү шиг гэж Долгор уулга алдаад, нулимсаа арчлаа. Харь хэлийн залуу харин, тус болох гэж үнэн сэтгэлээсээ зүтгэсэн, цагаан цайлган хөгшдийн сэтгэлийг бодож, дотроо буцлах бухимдлаа хүчлэн барьж зогслоо. Орос тэрэг булан тойрон далд ороход, толгой эргүүлэн дөнгөж сая ирсэн зам руугаа хараад, “Буцах унаа олохоос доо” гэж өөртөө хэлээд санаа алдлаа.

Хэцүү анги роман боллоо

2011-06-16T15:54:00.006+09:00

"Хэцүү анги" кино зохиолоо роман болгохоор бодолд дарагдаж, кейборд нүдэж, хоёр он дамнан суулаа. Бичээд, хэвлүүлчихлээ. Та бүхэнд энэ шинэ бүтээлээсээ хэсэгчлэн хүргэж байна. Бүтнээр нь уншихыг хүсвэл номын дэлгүүрүүдээс асуугаарай. Мөхөс наддаа ухаантай зөвлөгөө хэлж, тусалж дэмжиж, номыг минь редакторласан Б.Галаарид анддаа баярласнаа энэ хуудсаар дамжуулан хэлье. Номын дизайныг Т.Анхбаяр бүтээлээ. Хавтасны дизайнаа би өөрөө фотошоп дээр хонон өнжин нүдэж байж хийсэн. Номдоо үзэгчид, уран бүтээлчид, жүжигдэдээ хандаж бичсэн талархал, үзэгчдийн сэтгэгдэл, "Хэцүү анги" хийгдэх үеийн гэрэл зургуудаас оруулсан байгаа.

Ардын үрсийн төлөө алд биеэ гамнаагүй
Аав ижий хоёртоо номон хадаг өргөмү

Бөмбөрийн нүргээ, нийтийн орилоон ханыг зад татах нь уу гэлтэй. Бүжиглэж буй залуус сэтгэл хөдлөлөө барьж дийлэхгүй дуу дуугаа авалцан чарлана. Тойргийн төвд гурван хүү бүжгийн гайхамшигтай уран хөдөлгөөн хийж, олныг доргиож, охидыг солиоруулах дөхөж буй нь энэ. Хөвгүүд хөл дээрээ бус гарын алга тохой, дал мөрөн дээрээ эргэлдэн бүжих нь амьд хүн биш амилуулсан зураг мэт. Зогсолтгүй анивчих хурц цагаан гэрэл бүжигчдийг энд нэг тэнд нэг, хэвтээ нэг суугаа нэг болгож тасалдсан дүрсээр зурна.
Гэрэл гэнэт солигдож, өнгө өнгөөр туяарахад нэг хөвгүүн нь бүжгээ өөрчилж, оньсон хүний татвалзсан хөдөлгөөн үзүүлж эхэллээ. Нөгөө хоёр нь үл үзэгдэгч олсноос огцом огцмоор татан урагшилж, уян налархай хөдлөх нь гавьяат цолтон ч атаархам эвсэлтэй. Танхим дахин доргиж, улам хүчтэй орилолдох чимээ хадлаа. Ая дуусахад нийтийг бишрүүлж байсан гурван хүү тойргоос гарч, зайдуу байх ширээ рүүгээ явлаа. Залуус өөрийн мэдэлгүй нүд унагаж, сая болж өнгөрсөн гайхамшигт бүжигт үнэнхүү уярч ууссан болох нь царайнаас нь илт мэдрэгдэнэ. Танхим дахь охидын ихэнх нь дэврүүн дурлалын мананд автсан гэхэд хилсдэхээргүй ажээ.
Гурван хүү бол нийслэлийн Оч цогцолбор сургуулийн арвын “Д” ангийн сурагчид. Тэдний арай биерхүүг нь Тэмүүн гэнэ. Онигордуу нүд, цагаан царайтай жирийн л нэг хүү гэмээр боловч цаанаа охидыг татах нэгэн нууцлаг зүйл түүнд байдаг. Дэгжин засалттай тас хар үс, нумарсан хар хөмсөгтэй царайлаг хүү нь Билгүүн. Тэр хоёрыг дагалдан баясагч сэргэлэн нүдтэй, намхавтар нуруутай хөвгүүний нэр Дөлгөөн. Эцэг эхчүүд нь ярилцаж, тохирсон юм шиг ойролцоо дуудлагатай нэр өгснийг багш сурагчгүй гайхдаг. Гурван хүү ч биенээ нэрээр нь сонгоогүй, санамсаргүй найзалсан гэж хүн болгонд батлан ярьдаг хэдий ч ихэнх хүүхэд үүнд итгэдэггүй. Чамирхаж, нэр хүндээ өсгөх гээд нэрээ солиулсан гэсэн цуурхал сургууль дээр тарсан удаа ч бий. Гэхдээ энэ гурвын хэлдэг үнэн. Тэдний ижил юм шиг нэрийн давхацсан шалтгаан нь ч, биентэйгээ найзалсан түүх нь ч цэвэр тохиолдол билээ.
Дөлгөөн их яриасаг нэгэн бололтой, байнга гараа савчуулж, амаа ангалзуулж байгаа харагдана. Явъя хэдүүлээ, гээд Тэмүүн босоход, цаад хоёр нь түүний үгийг зөвшөөрч, даган өндийцгөөв. Дөлгөөн ширээн дээрээс лаазтай ундаагаа шүүрч авахад Билгүүн түүнийг орхи гэж загналаа. Хүү гомдож хошуугаа унжуулсан ч ундаагаа тавьсангүй. Хоёр найзынхаа араас даган, явуут дундаа ундаагаа сорсноо тэсгэлгүй өнөөх зогсоо чөлөөгүй яриагаа эхэлж байх дуулдана. Тэмүүн доогтой мушийж, инээж явна.
-Өнөөдөр хөөрхөн охин олон ирж шүү гэж Билгүүн хэлэхэд, Дөлгөөн,
-Аан? гээд амаа ангайлаа.
-Битгий тэнэг юм шиг аан гэж байгаач! гэж Билгүүн уцаарлалаа. “Аан..?” гэдэг бол Дөлгөөний сурчихсан зуршил. Билгүүн яаж загнаад ч найз нь ийнхүү аан гэж ангайсан хэвээрээ л өдийг хүрсэн. Дөлгөөн гэмшиж нурмайн, хормын төдийхөн дуугүй болсноо ахиад л ам нээлээ...

***

...Наймдугаар сарын сүүлчийн өдрийн шаргал наран дээш хөөрлөө. Нийтийн тээврийн түрэмгий шар тэрэгний дохио зүрх хагартал хангинана. Өт хорхой шиг олон унаа уулзварт шавааралджээ. Нээлттэй цонхоор өглөөний нар ээж, бяцхан болжморууд модны мөчирт ирийтэл суугаад хэн нэгний тухай ярилцах мэт шулганалдана.
Сүнжид алчуур барин тоос арчиж зогслоо. Шүүгээний орой өөд зүтгэх бүрт нь үйлчлэгчийн цэнхэр өмдөн доорх хуучирч элэгдсэн хоёр шаахай нь нумарна. Бичгийн шүүгээг цэвэрлэж дуусаад, ханан дахь цаг руу хяламхийн, хурлын ширээг бушуухан арчиж эхлэв.
-Яадаг билээ. Захирал юм бодчихгүй байгаа даа. Есөөс өмнө яагаад ч арчиж дуусашгүй нь. Зулаа гээч урвалзсан охинд даашинз хасч өгөх гэсээр байтал оройтсон. Өглөө унтчих гэж байх уу хэмээн дотроо үглэж байлаа. Бага охин нь хичээлийн шинэ жилийн баярт өмсөх гоёлоо хоцрогдсон загвартай гэж голж, уйлан дуугарснаас ажил ундарч нойр хугасалсан нь энэ билээ. Энд нь ч ингэж танаас гарга, тэнд нь ч ийм оруулга хий хэмээн хошуугаа цорвойлгон эрхэлж, яг хэлснээр нь оёсоор байтал буруу гэж гонгиноод байсан тул хэрүүл зодоон хийхдээ тулж дахин ханзалснаа бодоод мушийв.
Хаалга онгойн, Тунгалаг захирлыг орж ирэхэд, Сүнжид амандаа, яадаг билээ ширээг нь арчсангүй гэж үглэж амжаад гэмшсэн харцтай мэндэлж, уучлалт гуйх шалтаг олохгүй тэвдлээ.
-Сүнжид ээ, чи чинь яасан хачин хүн бэ? гэхийг сонсоод цэвэрлэгч хирдхийн цочлоо.
-Хүүе яадаг билээ! Ю...юу болоов, захирал аа?
-Чи чинь, дээд сургууль төгссөн багш хүн байна шүү дээ.
-Тийм.
-Тэгээд хэлэхэд яадаг хүн бэ?
Захирлыг ийнхүү зэмлэхэд нь хариу үг олдсонгүй. Дээд боловсролтой гэдгээ хэлж, бичиг баримтаа үзүүлээд, арай дөмөгхөн ажил гарвал хийнэ шүү гэж захиралдаа хэлээч хэмээн охид нь үглэж байсныг саналаа...

***

...Хаалга торхийтэл онгойж, хичээлийн эрхлэгч нэгэн охиныг дагуулан орж ирэхэд ангийнхан нүдээ том болгон алмайрснаа дэрхийтэл босцгоов. Нуруулаг царайлаг, хөөрхөн алаг нүдтэй, даруухан байрын охин руу ангийн бүх хүүхдийн харц чиглэжээ. Ширээн дээр сандайлж суугаад, хөгжим сонсож байсан Тэмүүний чихэвчийг Билгүүн мулт татаад, чихэнд нь амаа тулгаж,
-Хараач, нөгөө охин чинь! гэж шивнэлээ. Тэмүүн охиныг хармагцаа царай хувьсхийн барьц алдлаа. Яг л уржигдар оройных шиг дэн дун болж, хаана юу хийж байгаагаа ч мэдэхээ больчихов. Нэг мэдтэл хий юм хайж, цүнхээ уудалсан болоод зогсож байлаа. Хүүхдүүдийн хэллэгээр “тасархай” царайлаг шинэ охиныг хөвгүүд сэм ширтэж, харин ганц нэг охин атаархсан харц шидэлж эхэлжээ. Энэ яриа бол шоргоолж шиг цээжээрээ тасархай биетэй гэх бус бусдаасаа хол тасархай царайлаг гэдэг утгыг илэрхийлж байгаа болох тухай Тэмүүн хичээл дээр мэтгэлцэж байсан удаатай.
-Сайн байцгаана уу, хүүхдүүд ээ? гэж эрхлэгчийг мэндлэхэд,
-Сайн. Багш аа, та сайн байна уу? гэж хүүхдүүд зэрэг дуржигнуулав.
-Сууцгаа. Та бүхэнд ангийн шинэ сурагчийг танилцуулъя. Энэ бол Гэрэл. Дөчин дөрөвдүгээр сургуулиас шилжиж ирж байгаа. Ангийн дарга шинэ сурагчид суудал хуваарилж өгөөрэй, ойлгов уу гэснээ эрхлэгч үүд рүү зүглэлээ. Билгүүн багш аа, асуулт байна, болох уу гэсээр босч ирэхэд эрхлэгч эргэн зогслоо.
-Манай ангийг дааж авах зоригтой багш олдохгүй байгаа гэж үнэн үү? хэмээн хоржоонтой асуухад, ангийн хүүхдүүдэд асуулт таалагдсан бололтой дэмжин, эсэн бусын дуу авиа гаргаж, доогтой инээлдлээ. Хүүгийн хэлдэг хэрэг дээрээ үнэн. Сургууль даяар “Хэцүү анги” гэж зард гараад буй энэ хэдэн хүүхдээс багш нар зугтааж байгаа. Ав гэж тулгахад ажлаасаа гарна гэж уйлсан хүн ч бий. Ангийг хэнд даалгах вэ гэдэг асуулт удирдлагын шүдний өвчин болсон. Эрхлэгч үгээ бодон, мм-мм.., гэж урт амьсгаа аваад, танай ангийг багштай болгох тал дээр өнөөдөртөө багтааж сургуулийн захиргаа шийдвэр гаргана гээд гарч явахад бүх хүүхдийн анхаарал охин дээр эргэн төвлөрлөө. Шинэ сургууль, шинэ хүүхдүүдийн дунд ороод охин барьц алдсан бололтой, ичиж улайж байснаа,
-Сайн байцгаана уу? гэж дуулдах төдий мэндэллээ. Сурагчид түүнтэй мэндлэхийн оронд чимээгүй харцгаана. Зарим охидын атаархсан харц хэвээр, хөлөөс нь толгой хүртэл нэвт шувт сонжиж байна. Охин балмагдаж гүйцээд яахаа ч мэдэхээ больсон зогслоо. Сувд босч, ангийн дарга руу очиж нудраад,
-Хүүе ээ, Нарантуяа! Шинэ охиныг “байдал”-д оруулчихлаа ш дээ. Суудал хуваарилж өгөөч! хэмээн сэм шивнэн хэллээ. Нарантуяа түрүүнээс хойш чимээгүй сууж танихгүй охиныг ичээсэндээ үнэн голоосоо гэмшин босч ирээд, аа-аа.., хэмээн түгдэрч, ангийг тойруулан харж байснаа,
-Энд байсан хүүхэд шилжсэн. Чи энд сууж болно гээд, гэмшсэн бантсан хоёрын дундуур санд мэнд дуржигнуулж, чиний нэрийг Гэрэлээ гэсэн байхаа гэлээ. Энэ нь нэрийг нь лавлахдаа биш танихгүй охинтой үг сольж, сэтгэл санаагаар дэмжих гэж байгаа нь илэрхий. Сувдын дотор онгойж, урт амьсгаа авах нь ангийн бүх хүүхдэд дуулдлаа.
Сувд бол ийнхүү хүн болгонд тус болох гэж үнэн голоосоо чармайдаг сайхан сэтгэлтэй охин. Тэмүүн, Билгүүн, Дөлгөөн гуравтай нэг байранд тоглож өссөн хар багын найз нь. Гурван хөвгүүний хувьд Сувд хамгийн том дарга болдог. Хичээл номоо хий, шөнө орой битгий тэнэ гэх зэргээр ээжүүдээс нь илүү залж зааж байдаг хүн.
Зүүн гар талын эгнээнд харалдаа ширээнд ирж суухдаа Гэрэл Тэмүүнтэй санамсаргүй харц мөргөлдөхөд хоёул ичиж улайлаа. Шинэ байранд хэд дайралдсан хүү мөн шив. Ямар ч гэсэн ганц ч болов зүс таних хүн байна шүү. Хоёр банди хоргооход ирж болиулаад байсныг бодоход даруухан томоотой хүүхэд байх. Тэгээд бас таарахаараа улайчихдаг. Арай.., гэж Гэрэл бодсоноо өөрөөсөө ичээд түрүүчийнхээс илүү улайчихлаа.
Гурав дөрвөн алхам хол зайд сууж байгаа ч Тэмүүнд Гэрэлийн зүгээс халуу дүүгээд байх шиг санагдана. Охины зүрхнээс үүссэн ер бусын соронзон орны үйлчлэлд орсон мэт бүх бие нь цахилгаанжиж, толгойтой үс босчихов уу гэлтэй хуйхаа дагаад дагзаар нь эрвэгнээд ч байх шиг. Билгүүн толгойгоо эргүүлж, найзынхаа ухаан мэдрэлгүй болж, орчин тойрноосоо тасарчихсан суугааг ажиж мушийгаад, нүүрний ширээнээс эргэн харж буй Дөлгөөн рүү нүдээ ирмэснээ дурлалд автсан найз руугаа дохин, хэлээ гаргаж даажин хийлээ. Дөлгөөн Тэмүүн рүү, бас охин руу ээлжлэн бүлтийтэл ширтэж, нүдэнд нь баяр гийсэн харагдана. Ямар сонин учрал вэ, энэ охин манай ангид орчих гэж. Надтай харц тулгараад улайчихлаа. Намайг таньж байх шиг байна гэж бодохоос Тэмүүний зүрх чанга цохилов. Хаалга тархийтэл хүчтэй саван нээх чимээ амттай бодлыг нь сарниачихлаа.
-Хүүхдүүд ээ, дуулиан! гэж чарласаар сэгсгэр засалттай богино үстэй сэргэлэн байрын охин харайн орж ирлээ. Энэ сурагчийг хүүхдүүд дуулиан Цэнгэл гэж хочилно. Захирал өрөөнийхөө зузаан хананы цаана хэн нэгэн багшид аминчилж хэлсэн үг хүртэл түүний чихэнд хүрчихсэн байдаг. Хүүхдүүд түүн рүү шоолж мушийсан, алмайрч гайхсан, зүгээр л залхсан, янз бүрийн дүрээр харлаа...

***

...-За Сүнжид багш аа, энэ бол таны даах арвын “Д” ангийн хамт олон. Манай сургуулийн авьяастай сурлагатай шилдэг сурагчид. Та бүхэнд амжилт хүсье гээд эрхлэгч гарч явахад хүүхдүүд гайхсан, үл тоосон зүсэн зүйлийн харцаар багшийг нэвт шувт цоргилоо. Цэнгэл тэргүүтэй хэсэг охин гутал хувцас руу харан, уруул дээрээ доогтой инээд тодруулсан бол Ганаа шоолон амаа мурийлгаж, нүдээ эргэлдүүлж харагдана. Билгүүн ууртай царайтай сууна. Багш хүүхдүүдийн тийм ч баяртай биш байгааг мэдрээд, сандарч мэгдсэн царайтай болчихлоо.
-Би та бүхний ангийн багш болж байгаадаа баяртай байна аа. Ангийн сурагчидтай танилцах, зохион байгуулалтын ажлаа бүгдээрээ завсарлагаа, хичээлийн дараа хийе. Одоо уран зохиолын хичээлдээ орцгооё гээд, цүнхнээсээ шохой гарган самбарт бичих гэснээ, өмнөө цагаан төмөр самбар байхыг олж хараад, шохой руугаа нэг самбар луу нэг харан самгардчихлаа. Хүүхдүүд багш барьц алдахыг мэдээд дооглон жуумайжээ. Зарим нь хэлээ гаргасан харагдана. Сувд санаа зовж,
-Багш аа, наана чинь үзэг нь байгаа! гэхэд Сүнжид багш дотроо “Тунгалаг захирал хурал хийхдээ ийм самбарт үзгээр бичиж байгааг зөндөө харсан байж, ингэж мунгинахдаа яахав дээ” гэж өөрийгөө зэмлэж амжаад, бандгар цагаан үзгийг авч, самбарт он сар бичих зуураа, за хичээлээ эхэлье хүүхдүүд ээ гэлээ. Эцэг эхчүүдийн хандиваар ийм самбартай болсон анги сургуульд хэдхэн байдгийн нэг нь арвын “Д” билээ.
Тэмүүн шинэ багш, уран зохиолын хичээл, доогтой жуумалзах хүүхдүүд гээд юуг ч анхаарах сөгөөгүй байлаа. Шинэ охиноос цацраад байгаа өнөөх ер бусын татах хүчний үйлчлэлд ороод, дахиад л орчноосоо тасарчихсан суув. Гэрэлийн амьсгалах нь хүртэл түүнд мэдрэгдэж, тархин дотор нь охины үйл хөдлөл бүрийг дамжуулах үүрэгтэй хяналтын дэлгэц суулгачихсан гэлтэй. Тэмүүн урт гэгч амьсгаа аваад, хичээлдээ анхаарах гэж өөрийгөө хүчиллээ. Санасныг бодвол шинэ багш хичээлийг сайн заадаг аж. Асууж ярилцаж, хүүхдүүдэд хэлж өгч байгааг нь сонсоод, “Хүнийг хувцсаар нь биш толгойгоор нь үнэлж сурмаар даа!” гэсэн Сувдын үг санаанд нь орлоо...

***

...Их хотод шинэ өглөө ирлээ. Орцны жижүүрүүд орчноо цэвэрлэн зогсоно. Сүү зардаг эмээ сүүдрэвч дор суугаад гарч орох хүмүүсийн гар луу горьдон харна. Сав суулга барьсан хүн үзэгдэхэд нүдэнд нь оч гийгээд, баяртай мэндлэн угтаж өнөөдөр сайхан сүүтэй ирсэн гэх дандаа хэлдэг цайлган үгээ хэлээд, цагаан сүүгээ уудална. Гэрэл орцноос гарч ирээд, эмээгийн дэргэдүүр гараад хичээлдээ алхлаа. Сүүний эмээгийн хоёр нүднээс хамаагүй залуу хэдий ч, цог жавхаа нь хавьгүй буурсан хоёр нүд орц руу бас горьдон харж байснаа нуруулаг охиныг дагуулан гөлөрлөө. Гэрэлийн аав цагаан уутаа дэргэдээ тавиад, хүнсний дэлгүүрийн арын шигүү буйлсны завсраар охиноо харж суугаа нь энэ.
Гэрэл хөөрхөн инээн утсаар ярьсаар өмнүүр нь өнгөрлөө. Охиныхоо энэ инээдийг хараад аавын сэтгэлд нар гийчих шиг. Гал нь буурсан хоёр нүднээс нь бөөн бөөн нулимс бөмбөрөн уналаа. Миний охин улам л царайлаг болоод байх юм аа. Жаахан гунигтай болчихоо юу даа. Би гэж хүний оронцог ингээд л сууж байдаг. Энэ архи гээч муухай хорыг сэдсэн хүнийг тамд тарчилгаасай билээ! Сайн ханьтай, сайхан охинтой, үлгэрийнх шиг жаргалтай амьдарч байж дээ. Архи гээч адын ундаа хүнээс бүхнийг булаах юм даа! Дориун хувцас олоод, ус цасанд орчихоод охин хань хоёр дээрээ хүрээд ирэх юмсан. Хонгилын хүмүүст хувцас өгдөг буянтай хүмүүс байдаг юм гэсэн надтай тааралддаггүй юм байх даа гэж бодож суулаа. Түүний нулимс асгарсаар л...

***

...Билгүүн уулын орой өөд мацуулан хаазалж, Ямахагаа чадмаг жолоодон өгсөнө. Зулаа мотоцикл гадарладаг болохоор ийм өгсүүрт хөнгөн араагаараа ухасхийтэл зүтгэдэг хүчирхэг эд байна шүү гэж биширч явлаа. Аавынх нь цэнхэр Планета-3 бол өдийд нэгдүгээр араатайгаа чарлаж байхсан. Билгүүний ард суух бүрд ааваа санах юм даа гэж түүнд бодогдлоо.
Хайртай хос уулын оройд гарч хүчирхэг унаагаа тавиад, ийш тийш харуулдан зогслоо. Намрын улирал дундаа орсон болохоор ой гайхамшигтай. Тод шар, улбар шар, улаан, ягаан, хөх, ногоон, хар ногоон гээд зүс бүрээр алаглан харагдах нь агуу их зураач тосон будгаар өнгө холиод таталчихсан гэмээр. Хөх тэнгэр цэлийгээд, гайхамшигтай сайхан. Миний Монгол нутаг минь гэж Зулаа дотроо дуу алдлаа.
-Эндээс ой ямар гайхамшигтай харагддаг юм бэ? Сэтгэл сэргэчихлээ.
-Харин тийм ээ. Хамаг уур уцаар мартагдчихлаа.
Билгүүнийг мэддэггүй хүн бол энэ жаахан юмтай гэж бодмоор. Амандаа юм хэлж ганцаараа яриад л. Орчноосоо тасраад л. Энэ ингэхэд юунаас ингэж бухимдаад байгаа юм бол оо асуучих уу гэж Зулаа бодсоноо өмнөө унасан шар навчийг аваад үнэрлэж үзлээ. Хөрс чийг бас ногоон навчных шиг өтгөн шүүсний үнэр гарах нь гайхмаар. Харахад хатчихсан хэрнээ.
Найз залуу нь Зулаагийн асуух гээд байгааг мэдсэн юм шиг сэтгэлийн зовлонгоо ярьж эхэллээ.
-Ангид бөөн тэмцэл зөрчил. Хөдөөний тэнэг багшаас болоод манай анги хоёр хуваагдчихсан.
-Яахаараа багш ангийг хуваачихдаг билээ?
-Тэмүүн бид хоёр тэр багшийг үзэн ядаад, харин ангийн хүүхдүүд өмөөрөөд байгаа юм. Хачин балай хөдөөний үгээр “Хүүе яадаг билээ” гэж уулга алддаг тэнэг авгай. Тааг хөдөө...
Зулын царай хувьсхийн, гүн цочролд орлоо. Тэр дотроо арай ч дээ гэж үглэлээ. Тэгснээ биш байлгүй дээ. Биш л байгаасай гэж бурхнаас ч юм уу хэнээс ч юм гуйж эхэллээ. Тийм байх ёсгүй. Өөр хүн байлгүй дээ гэж горьдоно. Өөрийн мэдэлгүй, чи аль сургуульд сурдаг юм бэ? гэж лавлан асууснаа шал өөр л сургууль хэлнэ дээ, харж л байгаарай, яалаа гэж тийм байх вэ гэж зүрхэндээ шивнэж байлаа.
-Оч цогцолбор сургууль гэж хариулахад нь Зулаа хиртхийлээ. Тархи руу нь хүнд лантуугаар лүгхийтэл цохичих мэт. Яг л Их бүрдийн домог кинон дээр гардаг шиг орчлон дайвалзан хөрвөөлөө. Билгүүн ямар нэгэн зүйл үргэлжлүүлэн ярих боловч Зулаа огт сонсохгүй болсон зогсоно.
Гэр хорооллын шөнө ямар их чимээ шуугиантай өнгөрдгийг Зулаа өмнө анзаардаггүй байж. Өөрийн хашааны банхар болоод хөршүүд, өмнө хойд гудамжны ноход яасан ч их боргож хуцдаг юм бэ. Хэнийд ч юм бүү мэд ачааны тэрэгтэй хүмүүс ирж хашааны гөлмөн төмөр хаалгыг нь пүн пүнхийлгэн нүдэж чанга чангаар дуудаж, тэрэгний дохио үргэлжлүүлэн чихэнд чийртэй янгинуулна. Арын гудамж хавиас хөгжмийн нүргээн сонсогдож хүмүүс чангаар хөхрөлдөх нь хэн нэгний төрсөн өдрийн ч юм уу найр болж байгаа бололтой. Зулаагийн нойр хулжиж нааш цааш хөрвөөн хэвтэж буй нь энэ. Оч сургууль гэж өөрийн хоёр чихээрээ гарцаагүй сонссон хэрнээ нэг л итгэж өгөхгүй. Биш байгаасай гэсэн горьдлогодоо автан хэвтсээр. Сургууль хэд хэдэн аравдугаар ангитай. Өөр анги байгаасай гэж огт найдваргүй зүйлд итгэх гэж хүчлэнэ.
Уулын оройд зогсож байснаа Зулаа гэнэт бие эвгүйрхлээ гэхэд Билгүүн сандарч бараг л шууд эмнэлэгт аваачна гэж зүтгэсэн хэдий ч элдэв арга саам хэрэглэсээр арван гуравдугаар хорооллын байр луу хүргүүлээд хоцорсон. Орц руу ороод чимээгүй нулимсаа арчин удаан гуниглаж зогссоноо Гантуяагаа дуудаж оройжингоо уйлж, найзыгаа зовоож сууж байгаад гэр лүүгээ ирсэн билээ.
Өглөөгүүр Зулаа хэсэгхэн унтаад сэрэхэд нь аль хэдийнэ ээж эгч хоёр нь босчихсон байлаа. Ээж нь гарах гэж байгаа харагдана. Зулаа өндийгөөд, биш байгаасай гэсэн горьдлогодоо хөтлөгдөн асуулаа.
-Ээж ээ. Танай ангид Билгүүн, Тэмүүн гэдэг хүүхэд байдаггүй тийм үү?
-Байдаг. Байдгаар барах уу, ээжийг нь дорд үзэж, шар махтай хатаагаад байгаа хоёр хэцүү хүүг чинь Тэмүүн, Билгүүн гэдэг юм шүү дээ.
Зул буцаж хэвтлээ. Нэгэнт иймээс цааш яахав. Өчигдөр л тийм гэдгийг мэдчихсэн болохоор цочирдоод байх зүйл байсангүй. Цэцэг харин Билгүүн гэх нэрийг сонсоод дотор нь харанхуйлчих шиг боллоо. Сүнжид толь руу харж хувцсаа засаж байсан тул хоёр охиныхоо царайны хувирлыг анзаарсангүй...

Таньдаг нүүр!

2011-06-09T08:41:00.008+09:00

Самдан гуайн охин тоть авна гэж хэдэн өдөр гонгинов. Амьтны дэлгүүрт очтол торыг нь хар даавуугаар битүүлж бүтээсэн ганцхан тоть үлдсэн байх юм гэнэ. Танил худалдагч байж таараад, "Энэ тотийг янхны газрынхан тэжээж байсан юм. Шинэ тоть ирэхийг хүлээсэн нь дээр" гэж түүнд сэм шивнэв. Гэвч охин нь шалан дээр савж унаад, тийчилж чарлаад байсан тул өөр аргагүй болж тотийг худалдаж авчээ. Гэртээ ирээд, тотины торыг бүтээсэн даавууг хуулав гэнэ. Тоть:
-Пөөх, янхны газар шинэ байртай болжээ! гэж хашгирав. Тэгснээ охиныг хараад,
-Өө зө, шинэ хүүхэнтэй болчихож! Царай муутай шаримгар вэ? гэж чарлалаа. Ээж уулга алдан амаа дарахад, тоть түүн рүү харж нүдээ том болгов.
-Паах, борлуулалтын менежерийг бас сольчихоо юу?!
Ингээд эцэст нь тоть царай нь цайчихсан зогсоо Самдан гуайг олж харав.
-Өө, Самдан гуай. Ашгүй дээ, таньдаг нүүр! Үйлчлүүлэгч хуучнаараа байна! гэжээ.

Хувьцаат компани

2011-06-06T11:48:00.002+09:00

Бие засахдаа уншдаг хүмүүст анхааруулга

2011-05-30T14:52:00.004+09:00

Уучлаарай. Соёлын талаар асуудалтай хоёр бичлэг оруулчихлаа.

Эмчийн анхааруулга:
Жорлонд суунгаа унших дуртай хүмүүст анхааруулъя. Таны энэ зуршил их хортой. Залуудаа баангаа уншдаг байсан хүмүүс тавь гараад ирэхээрээ эсрэгээрээ уншингаа баадаг болдог гэнэ. Өөрөөр хэлбэл унших гэхээр л баачихдаг зуршилтай болно гэсэн үг.

Онигоо:
Долоон буудлын овгор "шөвөг" Ганбаа томроод баян захирал болж гэнэ. Нэгэнт л баян захирал болсон юм болохоор буруу рультэй тэргээ, зөв рультэй "Ланд-200"-гаар солив гэнэ. Машинаа аваад хэд хонож байтал нь дэлгүүрээс утасдав.
-Сайн байна уу, Ганбаа гуай. Тэргэнд чинь ямар нэгэн асуудал гараагүй биз? Та тэргэндээ дасч байна уу?
-Дасах нь ч дасчихлаа. Зөв рулинд нэг том дутагдал байна аа.
-Уучлаарай, ямар асуудал гараа вэ?
-Цонхоороо нулимлаа л гэж санах юм. Тэгээд харахаар л эхнэрийнхээ энгэр лүү нулимчихсан байх юм аа.

"Нээлтийн ёслол"

2011-05-23T09:55:00.004+09:00

"Монголиан Экономи" сэтгүүлтэй хамтран ажиллаж эдийн засгийн сэдвээр шог зургууд туурвиж эхлээд байна. Хөгжлийн банк гэгчтэй холбоотой нийтлэлийг http://mongolianeconomy.mn/ сэтгүүлийн сайтаас уншаарай.

Булганаас ирчихлээ

2011-05-12T22:22:00.000+09:00

Булганаар аялсан зургуудаасаа толилуулж байна. Болд намайг сураг тасарлаа гээд байхаар нь сураг гаргахаар шийдлээ. Тансран ламтны зүүн этгээдэд зорчсон тэмдэглэл гэдэг шиг, кинуу механикч Шаарийбуутаны өмнөд болон хойд этгээдэд зорчсон тэмдэглэл оршивай.

Өглөө 7 цагт босоод Булганы төвд байх энэ цэцэрлэгт суух сайхан шүү. Надад л лав Булганд амьдармаар санагдсан. Төвдөө ийм сайхан юм чинь, зуслангийн байшин барьж нерв мөнгөө үрэхгүй. Санаа амар. Булганаас төрсөн алдартнуудын хөшөө. Булган гэдэг анхдагч баатруудын нутаг гэдгийг надаар хэлүүлэлтгүй мэдэх буйзаа.
Булган аймгийн Хөгжимт жүжгийн театр. Киноны хүүхдийн сеанс эхлэхийн өмнө. /Зургуудаа эргэж хартал дандаа үзэгч хүүхдийн зураг л дараад байж дээ/
21 дүгээр зууны киномеханикч Шаарийбуу. /Гэгээн дүрээрээ заларч буй нь. Бүрэгхангай сумын Соёлын ордны их танхимд/ -Чамд Сүлд таалагддаг уу?
-Тийм ээ. Хөөрхөн залуу шүү.
-Дэндэв ч бас царайлаг шүү тээ... /Иймэрхүү яриа болж байгаа нь. Бүрэгхангай сум/
Бүрэгхангай сум. Яруу найрагч Эрдэнэсолонго андын маань төрсөн нутаг. Хүүхдийн зохиолч Дашдондог гуай бас энд төрсөн юм билээ. Бүрэгхангай сумд байх Алдарт Дандар баатарын хөшөө. Халх голын дайнд самурай нарын эрлэг болж байсан хүн энэ суманд төржээ. 4 сарын 28-ны шуурга буюу байгалийн гоц аюултай үзэгдэл болохоос гучин минутын өмнө. Дашинчилэн сумын соёлын төв. Дашинчилэн сумын Мобинетийн өндөр хурдны интернэт төв. Сумдад ийм зүйл нээгдсэн нь их хэрэгтэй байлаа. Мобинетдээ баярлалаа гэж хэлье. Гэхдээ зарим сумдаа "өндөр хурд" нэрэндээ зохицохгүй байна лээ шүү. Цаашдаа анхаарна биз. /Рекламан дундуураа шүүмжлэв, хэ хэ/Яндаг фильм студийн нэрээрээ олонд танигдсан Болдбаатар багшийн минь нутаг. Баяннуур, Чинтолгой. Надад зураглаачийн урлагийн А үсэг заасан эрхэм хүний нутаг сэтгэл хөдөлгөөд, утсаар ярьж сэтгэл хөдлөлөө дарсан. Чинтолгой гээд багшийн минь дуу байдаг юм."Тусгай салаа"-ны үзэгчид. Гурванбулаг сум. Тэр дунд юм шиншилж яваа гөлөг бас кино үзнэ гээд. Тэгэхээр нь урд хайрцганд байсан цуйвангаасаа өгч хахуульдаад буцаачихсан. Баяннуураас Гурванбулаг орох замдаа Цогт Хунтайжийн хар балгаснаа үдлэв. Чулууг хэрхэн засч, хэрхэн өрлөг хийснийг хараад өвөг дээдсээ бишрэв. Цогт Хунтайжийн хар балгасны харуулын цамхаг. Манай жолооч харуулын цамхаг гэж тайлбарласан. Харин би суварганы үлдэгдэл юм болов уу гэж бодож байснаа түсхийтэл инээсэн. Цогт тайжийн үед юуных нь УИХ-ын гишүүд байхав. УИХ-ын гишүүд л нутагтаа суварга босгож сонгогчдоо хошгируулдаг биз дээ. /Ха ха. Наргиа байлаа/Хар балгасны дэргэд байх Хар бухын музейн үзмэрүүдээс. Гурванбулаг сумын иргэн Тас гуай үдийн зоогоо барих гэж буй байдал. 4 сарын 28-нд болсон шуурга ийм гай тарьсан байна билээ. Бид Баяннуур суманд шуурга өнгөрөөсөн. Гурванбулаг сумын ЗДТГ-ын орой дээрх далбааны талыг шуурга авчихсан байна билээ. Биднийг очиход ийм байсан. Хагас сайн өдөр хэрнээ орой гэхэд бүтэн далбаа болгоод сольчихсон. Ажил сайтай сум гэж санагдсан. "Сумын буудлын өглөө" хэмээх зураг оршивай. Гурванбулаг сумын сургууль ийм хөөрхөн буудал барьчихсан, явуулын хүмүүсээс тав арван төгрөг олоод байж байдаг юм билээ. Болоо ш дээ гэмээр санагдсан даа. Би тахиа жилтэй болохоороо хар үүрээр босоод хийх байхаа олж яддаг юм. Тэгээд л энэ тэрүүгээр явж зураг дарж, хүмүүстэй уулзаж цаг нөхцөөнө шүү дээ.
Гурванбулаг сумын байрны хүүхдүүд. Ундны усаа ингэж зөөдөг. Хөдөөний хүүхдүүд ажилтай шүү. Гурванбулаг сумынхан маш ажилсаг. Соёлын төвийн үйлчлэгч эгч бүтэн сайны өглөө ажилдаа ирээд, орчноо цэвэрлэж буй байдал. Соёлын төвийн эрхлэгч Бат-Очир их сүрхий залуу гэж санагдсан. Хүмүүсээрээ ажил хийлгэж чаддаг. Үзэгчдийн танхим руу ороход үйлчлэгч сандлын тоосыг нэг бүрчлэн чийгтэй алчуураар арчиж байсан. 14 сумаар явахад ийм зүйлийг бид хараагүй. Авзага Хайрхан уул. /Гурванбулагаас Могод орох замдаа зогсож авав. 2 хоногийн өмнө болсон шуурга замын бүх жалгуудыг цасаар дүүргэсэн, нэлээд бэрх зам туулсан даа/ Хорхог хийж амрах бэлтгэлээ гэнэдээд Гурванбулаг сумаас базаасан. Мах олддоггүй. Зардаг дэлгүүр нэг ч байхгүй. Хувь хүмүүс зөвхөн бүтэн мах зарна гэдэг. Тэр нь бидэндээ бүтэн жилийн хоол болчих гээд байдаг. Нэг эгчийг гуйсаар байж ямааны өрөөл мах авсан. Тэгтэл жинлэснийхээ дараа үнийг нь 3000 гэдэг байгаа. Асуутал алтан бөгстэй, мөнгөн цээжтэй ямаа болж таарав. Давхиад Могод дээр иртэл хонины мах зарна, 2200 гээд цагаан хоолойгоор нь зарлаж байдаг байгаа. Зураг дээр: Тогооны хорхог. Мэйд бай Дээгий. Манай багийнхан амралтын өдрөө Могодын рашаан дээр өнгөрөөж буй байдал. Жолооч Лхам, ажилтан Дэлгэрхангай нар. Дээгий маань шалмаг залуу шүү. Намайг гараа халааснаасаа гаргаж амжаагүй байхад, сургуулиар орж бүх ангиудаар зарлаад, соёлын төвийн оройд гарч анонсоо өлгөөд, сумын бүх гудамжаар тэрэгтэйгээ давхиад цагаан хоолойгоор зарлалаа хүргэчихдэг хүн дээ. /Яруу найрагч Оюун эгчийнхээ нутагт ирэнгүүтээ утасдтал, нэг шил шар Чингис и-мэйлээр илгээсэн юм. Эгээдээ баярласан шүү. Манай нутагт очвол дүү рүүгээ залгаарай/Мэргэжил нэгтэнтэйгээ хууч хөөрч, яргуйны ямааны мах идэж, нэг орой сайхан суув. Пүрэвсүрэн гуай Ленинградын горный-г төгссөн хүн юм билээ. Одоо рашаан судлаач, бас лам болчихсон. Энэ нохойнд бид алтан бөгстэй мөнгөн цээжтэй ямааны махныхаа өвдөл цөвдөл, яс үсийг сэтгэл харамгүй өгсөн. Тэгтэл надтай маш сайн найзалсан гэж байгаа. Нүүр ам долоочих гэхээр нь заримдаа хөлөөрөө түлхэж холдуулах хэрэг гарч байлаа.
Миний унаган мэргэжил геофизик л дээ. Тэгтэл хаячихсан мэргэжил минь хэрэг боллоо. Хуучны геофизикийн судалгааны төвд бид байрласан. Рашаан судлаач, бас лам Пүрэвсүрэн гуай биднийг их баяртай угтаж, орон байраар хангаж хоёр хоног амрах бололцоо олгосон. Могодын халуун рашаан. Энд хоёр хонохдоо рашаанд орох гээд амжаагүй. Түүнээс биш Могодын рашаанд орсон хүн насандаа хамуурдаггүй гэдэг юм билээ. Би орсон бол хэдэн үеэрээ хамуунаас айхгүй санаа амар байхгүй юу. Даанч хүйтэн зэврүүн байсан л даа.

Булганы Могод суманд миний шүтээн уулын нэртэй уул бас байдаг юм билээ. Баян-Уул. Нутгийнхан их шүтдэг хайрхан юм гэнэ лээ.

Орхон суманд байтал цасан шамарга тавьж эхэлсэн дээ. Орхон сумын төвөөс алсын уулс иймэрхүү харагдаж байсан.
Бугат орох замд. Зун үүгээр явах юмсан. Хөхөө донгодоод л. Хүүхнүүд өсөөд л, айраг исээд л, янзтай байх даа.Бугат суманд Тусгай салаа үзэхээр ирсэн хүүгийн шүдлэн үрээ. Даахин дор хүлэг, дахан дор эр гэдэг сэн. Удахгүй хүлэг болно доо. Хүү ч хүлэг баатар болно шүү дээ.
Бугат сумын үдэш. Сайхан байгальтай газар юм билээ. Бөөн модон дунд. Зусланд байгаа билүү, юу билээ гэж бодогдож байна лээ шүү.5 дугаар сарын 6-нд цэцэг ногоо дэлгэрэх байтал Ингэтийн даваа ийм л харагдаж байлаа. Гэхдээ өдий цагийн цас гэдэг шар тос шүү дээ. Удахгүй яргуй дэлгэрнэ дээ.Зуны сар гарчихаад байдаг. Зам гэдэг өвлөөрөө. Ингэтийн давааг давах гэж нэлээд будиллаа. Машины тарамбүлүүр гээч юм руу ус ороод зогчихоод байгаа байдал. Аль утас нь нороод богино холбоо үүсгээд байгаа нь мэдэгдэхгүй зовоосон шүү. Түүнээс биш манай жолооч, тэрэг хоёр цас шаварт яг л танк шиг л явж байлаа. Тэр өдөр энэ даваан дээр тав зургаан машин шаварт суусан сураг сумын төвд дуулдаж байна билээ.Нялх тугалууд үүрэглээд л. Нялх ногооны униар татаад л. Монголын минь хавар гайхалтай. Сэтгэлд нэг л дотно. Ингэтийн хавар иймэрхүү. Траахтур тачигнаад л. Тариалалт үргэлжлээд л. Сайхан байна лээ шүү. Ажилсаг хүмүүсийг харах үнэхээр бахдам. Сэлэнгэ мөрний үдэш. Ингэт Толгой /Сэлэнгэ сум/-д очихдоо Сэлэнгэ мөрнийхөө эрэгт ирж, ариун рашаанаас нь хүртэж, адис авлаа.

Булганаар аялж явмой

2011-04-25T17:33:00.024+09:00

Булганд аялж яваа зургуудаасаа нийтэллээ. Савангийн хайрцгаар авсан зургууд шүү. Ажил амралт хослуул гээд төв хороо маань нөүтбүүкийг минь хураагаад авчихсан. Сайхан амраад л явж байна даа. Булган аймгийн ард түмэндээ "Тусгай салаа 2" киногоо хүргэж, киномеханикч Шаарийбуугийн ажлыг хийгээд явж байна. Сайхан газар үзээд, сайхан хүмүүстэй танилцаад, Сайхан сумыг үзээд, сайхан хүүхэн хараад л явж байна даа. Сайхан уул. Миний нэртэй уул байдаг гэж санаагүй явж дээ хэ хэ. Сайхан сумын Сайхан-Уул багийн төвд. Ирээдүйн тусгай салааны цэргүүдтэй. Хоёр ихэр хүү хараад өөрийн хоёр ихрээ санаад уйлах дөхсөн.Хануйн голын хуучин гүүрэн дээр гарч үзэв. Тусгай салааны үнэнч үзэгчид. Баян Агт сум. Урантогоо уул. Манай жолооч Лхам, ажилтан Дээгий хоёр. Цаана нь Хутаг Өндөр сум харагдаж байна. Лхам ах маань социализмын үед Урал мотортой, 31-ийн туслах кробтой, автобус бөгстэй тэрэг барьж, камаз чиргүүл хоёрыг чирч будаа зөөдөг байсан хашир жолооч. Би замын сүлжээний газрын зурагтай очсон чинь "Наадхаараа яах юм? Миний толгойд газрын зураг байхад чинь" гэсэн. Нээрээ л замын лавлах гэмээр тархитай хүн дээ.Миний өгүүллэгт гардаг "улаан" Балдангийн хэдэн адуу усанд орж байна билээ. Сэлэнгэ мөрөн мину Сэлэнгэ мөрний хөвөөнөө Сэргэлэн бага насаа дурсан зогсохуйд... Энэ бол Гуртын гүүр. /Гуртын гэж хэлснийг Уртын гэж эндүү сонссон байна билээ, хэ хэ/ Энэ гүүрийг миний авга ах Жамбалдорж маань барилцсан юм. Авгын минь хөлс хүч орсон гээд бодохоор бахархал төрж байна лээ шүү.

Сэлэнгэ мөрний эрэг Цагаан булангийн элс. Тээр цагаан байшингийн цаана Сэлэнгэ мөрөн бас халхад алдартай Гуртын гүүр байгаа.

Мянганы замын босоо тэнхлэг. Хатгалаас бараа зөөх гэж тавьсан зам шүү дээ. Чигээрээ давхисаар байгаад Булган ороод ирнэ шүү дээ. Ер нь Булган их сайхан нутаг юм аа. Явсан газар болгон модтой, устай нууртай голтой.

Булган аймгийн Төлүүгийн даваан дээр байдаг "Монгол хоол"-ны газрын алдар цуутай том бууз. Энэ бууз нийслэлийн зоогийн газруудын буузыг тавыг нийлүүлсэнтэй дүйцэхээр том. Тэгээд хонины ориг махыг гараар татаж хийсэн юм билээ. Амт гэж янзтай. Ороод хүний 8 ширхгийг захиалсан, менежер залуу 4-ийг, жолооч 3-ыг, би 4-ийг идээд л ямар ч зай завсаргүй цадсан , үлдсэн буузаа уутанд хийж аваад цааш явсан гэж байгаа. /Муу хүн идсэнээ гэдэг юм яадгийм/

Хөршийн эхнэртэй хамжаад ч болоогүй

2011-04-12T10:12:00.000+09:00

Нэгэн эр гэрлээд таван жил болоход хүүхэд гарсангүй тул эмнэлэгт хандав. Эмч түүнд нэг шил өгөөд, энэ шилэнд үрийн шингэнээ авч ирж шинжилгээ хийлгэ гэжээ. Маргааш нь өнөөх эр хоосон шилтэй ирлээ гэнэ. Эмч яагаад үрийн шингэнээ авчраагүйг асуув.
-Би эхлээд баруун гараараа оролдоод дийлээгүй. Аргаа бараад хоёр гараараа үзтэл бас л бардаггүй. Эхнэр ирээд баруун гараа чилээгээд, зүүн гараараа оролдоод чадаагүй. Амаараа үзсэн бас л болдоггүй. Эцэст нь уурлаад шүдээрээ хүртэл зулгаасан.
Эмч байдгаараа ангайлаа. Зовлонт эр цааш ярив.
-Тэгээд гарын бядтай хүн хэн билээ гэж бодлоо. Хөршийн эхнэр булиа Долгорыг гуйлаа. Долгор баруун зүүн гараараа ээлжилж, хөлсөө гартал үзсэн. Байдаггүй. Хоёр гардаад ч чадаагүй. Амаараа оролдтол бас л болоогүй. Эцэст нь бас л уурлаад шүдээрээ үгтээсэн. Тэгээд ч бараагүй!
Эмчийн нүд орой дээрээ гараад, асуув.
-Аан..?! Хөршийн эхнэр чинь хүртэл хамжсан гэж үү?
-Тэр юу ч биш. Аймгийн арслан Балдан ч чадаагүй. Энэ новшийн шилний чинь таглааг хага цохихоос нааш онгойхгүй туучий байна лээ!

Харилцан хамаарлын хуулиуд

2011-04-02T09:55:00.003+09:00

Тэмдэгтүүдийн харилцан үйлчлэлийн теорем
Таны халаасанд мөнгөн тэмдэгт хичнээн ихээр хуримтлагдана, төдийчинээ танд замын тэмдэг үйлчлэхээ болино.

Эхнэр ба нохойны харилцан хамаарлын теорем
Хашааны банхар тарган байвал тэр айлын авгай хоол хийж чаддаггүй байх нь хууль. Байдгаараа ярвайсан хүүхдүүд гарч ирээд л, аягатай жонхуугаа нохойндоо өгөөд байдаг гэсэн үг.

"Тусгай салаа 2" нээлтээ хийнэ

2011-03-14T08:52:00.002+08:00

"Тусгай салаа 2" киноны нээлт "Өргөө"-д 16-ны өдөр болно. Та бүхэндээ клип, трэйлерийг нь толилуулж байна.

ХУУЧИН ХҮҮ & ТУНГАЛАГ ТАМИР

2011-03-07T08:14:00.001+08:00

/mix роман хэмээгч хошигнол/

Д.Нацагдоржийн “Хуучин хүү” өгүүллэг, Ч.Лодойдамбын
“Тунгалаг Тамир” романаар амилуулан бүтээв

Олноо өргөгдсөний дөтгөөр оны зуны эхэн сарын нэгэн өдөр Их Тамирын хойд замаар гуч орчим насны хар хүн нилээд ачаатай морин тэрэг хөтлөөд явж байв. Ханхар дөрвөлжин мөрөндөө утаа болсон нөүтбүүк хөндлөн үүрч, даахирсан бүдүүн хар гэзгээ хуучин флэшний дарайсан оосроор шуужээ.
Энэ хүнийг Эрдэнэ гэдэг. Засагт Хан нэтворкийн Олгонууд комунитигийн гишүүн хүн. Хэдэн өдөрчийн турш аглаг хээрээр аялж яваа тул нэтэд орж, төрсөн ганц дүү “Цахиур” хэмээгч Төмөртэйгөө чаатлаагүй уджээ.
Эрдэнийн гэр бүл Тайхар чулууны өмнө ирэв.
-Хотод очмогц өөрийн гэх домайн, бас амь зуулгын таван цаас эргэлдүүлэх ТҮЦ-тэй болгож өгч хайрла хэмээн Долгор чанга үглэн гуйж, Тайхар чулуунд залбирахуйд,
-Иш..! Юун ч богинохон сэтгэх юм билээ дээ. Бичиг үсэгтэй “Бичээс Эрдэнэ” алдар нэртэйн хэрэг юу билээ, ТҮЦ биш ТУЗ бодно шүү хэдүүлээ гэж хар хүн хэллээ. Тэр Таван толгойн ТУЗ-д гишүүн болно гэдэгтээ бат итгэж нутгаасаа гарсан хүн.
-Ээж ээ, Тайхар чулуунаас надад утасгүй интернэт гуйгаад өгөөч гэж Батыг хэлэхэд эцэг нь цочлоо.
-Хүүхэд ээ гэж! Шинэ сэргэг юмыг дор нь мэдэх юм аа. Утасгүй интернэт гэнэ үү? Гэхдээ үнэ гэж тамтаггүй юм байгаа вий гэж шүдний завсраар сийгүүлэв.
-Хэдэн он бэ? Та, одоо..! Таны найдвартай гээд байдаг утастай суурин интернэттэй чинь адилхан үнэтэй гэж Бат хэлэх нь нэлээд уцаарласан шинжтэй.
“Тэгвэл авдаг хэрэг ээ. Муу дүүтэйгээ газрын хаанаас ч мессенжердэх нь байна шүү дээ. Төмөрт захивал модемийг нь хусаад л ирнэ дээ” гэж Эрдэнэ дотроо бодлоо.

Хөдөөгийн байдал шалдар булдар, нэтийн хурд ороо босоо, дэрстэй шанд, гацаатай сүлжээг дагаж, хааяа нэг хар РС-ний ард хараал урсана. Дөрвөн зүгт утас сунайн уйтгартай, ээдрээ зангилаа чивчирнэ. Зуны лүгхийм халуун хуванцар бүрээсийг хайлтал шарж, чаатчин хүний сэтгэлийг бухимдуулна.
Айлын хаяагаар сүлжээний утас тасарчээ. Yүгээр түүгээр хэдэн засварчин оодогнон давхина.
Хөлд орохоос аваад, үс цайхыг хүртэл нэг шугамыг өгсөн уруудан нүүж, дахин холболт, шинэ монтажны зардалд шатсаар, энэхүү ертөнцийг эцэслэнэ.
Гавж Жамбал хоймор сууж, блог гэдэг чинь бор шаргал үстэй бүсгүй гэж буруу зөв чалчих ба зайсан Намжил гаднаас ирж нэт заавал утастай байх хуультай гэж худал үнэн ярихыг сонссоор өдөр сарыг улируулна.
Тэртээ уулыг өнгөрвөл сүлжээгүй гэж бодож, тэнгэрийн хаяанаас цааш кабель утас хүрэхгүй гэж сэтгэсээр, түмэн хэргээс хоцорч, дэлхийн боловсролоос гээгдэнэ. Гагцхүү өглөө төмөр тасдаж, үдэш цонх цоолсоор нэг нас барна.

Хүний нутаг гүний газар чөдрийн ганц морио алдсан эр “Явгарсан болохоос үхсэн биш” гэж дотроо хэлээд тэртээд харагдах зуслангийн хаус руу очив. Итгэлт баян унаа гуйн, уруу царайлах Эрдэнэ лүү ёозгүй харц шидээд,
-Тайшир, Тарлан бух, Таваг хар, Ноцдог дэгээ гээд Засагт ханы хөх эрчүүдийг хэцүү гэдэг дээ. Эр улс бие биедээ хал балгүй салвал дээр байхаа гэж хамраараа дуугарлаа. Энэ үеэр гаднаас Галсан сүр сархийн орж ирээд,
-Ээ ах минь, өртөөний зангиас и-мэйл иржээ гэж чарлав.
-Тэр золигийг чинь хэнээрээ дуудуулдаг билээ хэмээн Луу гүний цуутай баян халаглалаа. Өнөөх унааны гуйлгачин, явуулын эр би дуудаад өгөх үү гэж хэлэхийг сонсоод, Итгэлтийн нүд оройдоо гарч,
-Үгүй, та юу даа? гэж өөрийн мэдэлгүй дуу алдлаа.
Цагийн дараа баяны хаяанд бор гэрээ барьсан Эрдэнэ нэт холбуулах гэж уураа барж, уушгаа уран зогслоо. Орон сууцны контоороос ирсэн монтажчингууд ган хоолойгоор утас сүвлэхэд алд тутамд арван мянга, хананд шураг тогтооход ширхэг бүрт таван мянга гэх зэргээр капиталист овсгоо гаргах нь адтай. Балиус хутгаараа бор гэрийнх нь эсгий бүрээсийг нэвт сүлбээд утас сүвлэх нь сүвээ цоо хатгаад ган татлага шургуулаад байх шиг өвтгөнө.
-Яасан том нүхэлдэг туучий вэ? Дусаал гоожиж, хавсрага сийгэх юм биш үү? гэж Долгор шөвөлзвөл тоож харах шинжгүй. Зартай шилийн сайн эр дүү нь Арабын шэйхийн ордноос шууж ирсэн тансаг хивсэн дээгүүр нь гуталтайгаа туучихад сая Эрдэнийн тэвчээрийн хязгаар зад татагдаж хоёр залууг цочтол нь орилж гутлыг нь тайлуулав. Гэтэл гай болж гэрээр дүүрэн шивэр шингээд, түмэн хүж асааж, мянган сан тавивч арилахгүй зовоож, сар жилээр гай удлаа. Уур нь хүрсэн Эрдэнэ хүүгийнхээ үгэнд орж, суурин интернэтийн шугамын утсыг салгаж, хол гэгч шидээд, вайрлестэй болж санаа амрав.

Хуучин хүү хул морин дээрээ хөндлөн сууж хатируулсаар хүрч ирэв. Цагаан даавуу алчууртаа нэтийн утас залгадаг бахь шургуулжээ. Ширэлдсэн хар кабель утасны сэрвийсэн хэдэн үзүүр араас чирэгдэж, тэртээх уулын цаагуур далд оржээ. Олонд зарагдаж бор ходоодоо бошийлгож явдаг түүнд байнга оршин суух хаяг гэж байх биш, хоног төөрүүлсэн айл бүхэндээ шинээр сүлжээ тавиулж нэтэд холбогдох гэж зардал чирэгдэл болдог учраас амьдрал тэгшрэх заяагүй, элдэв ороолдсон утас чирч явдаг нь энэ. Урагдаж навтарсан хар ханцуйг сугалдаргалж, утсанд холгогдож улаан нялга болсон бугуйгаа гаргажээ.
Тав хийтэл мориноосоо буун, тас хийтэл нөөтбүүкээ нээгээд, тоосонд дарагдсан урд хормойгоороо наранд шарагдсан нүүрнийхээ хөлсийг арчиж, нусаа хүр хийтэл нийгээд нэтэд оров. “Eror 596. Танай байрны дээвэр дээрх холбох төхөөрөмж цахилгааны саатлаас ажиллахгүй байна. Уучлаарай” гэх амны уншлага хэдэн үгийг үзээд уушиг зүрх нь амаараа гартлаа уурлаж бухимдлаа. Гэрт ороод, “Өнөөдөр бас л сүлжээ тасалджээ. Балдангийнх эсгийгээ хийж байна. Цэндийнх хонио хужирлаж байгаа. Дамба пиав сорохоор явсан” гэх хэв ерийн хэдэн үгийг ах зах хүмүүстээ сонин болгон ярьж, гавж гуай гэж доогуур харан, зайсан гуай гэж дорой дуугарсаар зуухны хажууд сууна. Авгай хүүхдээс аяга тараг, хэсэг хусам олж идээд, тэндээс гарч, баян Балжирын хүүгийн десктопт NBA 2010 суулгаж өгч айраг олж уугаад, нэг үдийг өнгөрүүлнэ. Дэндэв тайжийнд РС форматалж, гэдэс олж идэн нэг үдшийг дуусгана.

Эрдэнэ удалгүй тушаал суга дэвшиж, Итгэлт баяны “Хоовон хөх Майнинг” корпорацийн ерөнхий захирлын албанд томилогдлоо. Эзэн захирал хоёр тэр үдшээ хутга тавилгүй мах гүзээлж, хундага тавилгүй виски цөлж, үүр хаяартал шоудав. Хэдэн давхар хаусныхаа улаан модон вакум цонхийг хайр найргүй цоолж, суурин интернэтийн түг түмэн утас оруулсныг хараад шинэ захирал жуумайх нь цаанаа л нэг ёжтой.
Толгой эргүүлэм орооцолдож, нүд эрээлжлэм мушгирсан олон кабель руу Итгэлт төө цагаан хаш соруултай гаансаараа заагаад,
-Дундаа нүхтэй улаанаар нь Павловтой чааталдаг юм. Хажуудаа одтой бөөрөнхий кабелиар нь засгийн газар луу тайлангаа шиддэг ухаантай. Чам шиг бичиг үсэгтэй хүнд бол ч ичмээр дамшиг даа гэснээ бяцхан ичингүйрч, үл ялиг улайлттай сууж харагдав.
-Бэлтэй, буянтай хүн байна даа, утасгүй интернэттэй болооч гэж Эрдэнэ халаглалаа.
Хэдэн сарын дараа “Хүрээ” Дугарынд найрлаж суухдаа Итгэлт “Улснэтийн вайрлэстэй болсон чинь сайхан юм аа. Тамирын бургасанд Норжмаатай юу яахын зуурт Билл Гейтстэй саадгүй чааталдаг боллоо” гэж бардаж суусан ажгуу.

Хуучин хүү хул морио давиран шогшуулсаар Хустайн хөтлөөр давж явлаа. Хэдийгээр ухаан сэргэлэн боловч, зүүн google-ийн захад хүрсэнгүй, баруун yahoo-гийн тэртээ гарсангүй, зөвхөн кабель сунгаж хүрсэн ганц өртөө эргэн тойрон газрын дотор оршин суусан тул юуг үзэж мэдэж, юуг сонсох ажээ.
Өтгөс, хуучид энэ хоёрын үгнээс бус үнэн юмгүй, өвөлжөө, зуслан, хаваржаа, намаржаа энэ дөрвөөс өөр явах газаргүй гэж санаж, хөмөрсөн тогооны доторхтой адил хөдөөгийн бүдүүлэг байдалд хүмүүжнэ.
Хайран, хайран, хөөрхий, хөөрхий.
Гэтэл хуучин хүүгийн нэг нөхөр нь хувьсгалын бууг тавьсан өдрөөс эхлэн, хөмөрсөн тогооны дотор гэрэл тусч, нэг аймаг улс сэргэв.
Тэнгэрийн хаяанаас цааш газар байдгийг мэдэж, таван далай таван тивийг танин шинэ сүлжээнд хамтдаа холбогдох замыг нээв.
Кабельтай монгол wireless монгол болов
Хуучин хүү шинэ хүү болов
Юутай завшаан, юутай баяр!

Бүр бурзайлгаж үйлчилнэ!

2011-03-03T19:04:00.003+08:00

Ээ улаан туг. Нэг мэдсэн чинь цагаан сар өнгөрчихөж.

Ууц нийлүүлнэ
Цагаан сараар хэдхэн хоног хэрэглэсэн бараг шинэ шахуу ууцыг хямд үнээр хуушуурын гуанзны тосны хэрэгцээнд яаралтай нийлүүлж байна. /Яарахгүй бол үнэр орох гээд байгааг анхааруулъя/
БЗД-ийн өндөр настан А.Амарсайхан
Хаяг: Сэгс цагаан богд уул
Утас: 9900....

Оймсыг тэвш тэвшээр нь авна
Цагаан сарын бэлгэнд цугларсан хужаа оймс, цамцыг НЭГ тонныг нь НЭГ зуун төгрөгөөр авч байна. Өөрийн унаагаар очиж авъя.
Сэргэлэн сумын уурын зуух

Шинээр бооно
Олон хүний халаас дамжиж цаас нь муудсан чихрийг шинэ цаасаар боох үйлчилгээ явуулж байна.
“Ороомог” ХЭАА

Бурзайлгаж үйлчилнэ
Цагаан сараар өндөр настнуудын “бурзайсан” мөнгийг дараагийн цагаан сар хүртэл хоёроос гурав дахин өсгөж бүр бурзайлгаж үйлчилнэ.
“Бүр бурзай” хадгаламж зээлийн хоршоо

Эрэн сурвалжилна
Цагаан сарын үеэр айлд мартсан эд зүйлсийг эрэн сурвалжлах үйлчилгээг хөнгөн шуурхай хэрэглэгчдийн сэтгэл ханатал явуулж байна.
“Чоно” эрэн сурвалжлах алба

Өндөр шагналтай
Шинийн нэгний өглөө гэрээсээ зүгээ гаргахаар гарсан, улаан торгон дээлтэй, метр далан сантиметр өндөртэй, халамцуу эмээг харсан хүн 99-99 дугаарын утсаар мэдэгдэнэ үү? Өндөр шагналтай.

Жич: Зарын бодит үнэнийг би хариуцахгүй. УИХ, Засгийн газар бүр хариуцахгүй!

Боожгооны үзүүр дэх нүүр!

2011-02-23T20:39:00.011+08:00

Бага ангид эцэг эхийн төлөөлөл мянгат малчин Балдан гуай ирж, нээлттэй хичээлд суув. Урнаа багш хүүхдүүдэд амьд жишээтэй бодлого бэлдсэн байв.
-Сумын заан Дорж цагт 5 сав жимс түүдэг. Бага эмч Мядаг цагт 3 сав жимс түүдэг. Тэд хоёулаа ой руу яваад 2 цаг жимс түүжээ. Нийт хэдэн сав жимс түүсэн бэ? гэж багш асуув. Хүүхдүүд 16 гэж зэрэг хариулав. Балдан гуай толгой сэгсрээд,
-Хн, ганц сав жимстэй ирвэл их юм! Донтой Доржийг дуртай Мядагтай эзгүй ойд оруулчихаад байхад яг жимс түүж харагдаач! гэж дүрсхийтэл уурлав гэнэ.

Африкийн дунд сургуульд зааны тугал, могойн зулзага хоёр нэг ангид сурдаг байв. Могойн зулзага нэг өдөр зааны тугалыг,
-Нүүрэн дээрээ боожгоотой! Еэ еэ бөөвөө, гэж шоолов. Зааны тугал эргэж хараад,
-Чи тэгвэл, боожгооны үзүүр дэх нүүр! гэжээ.

Энтертайнментийн эрэлд GOGO

2011-02-22T13:49:00.002+08:00

Г.Амартүвшин

Бурхан хүний ертөнцийг бүтээхдээ хэрэгцээ гэдэг дээр нь хязгааргүй гэх тодорхойлолт хийсэн гэдэг. Материаллагийг нь ч яах вэ, ингэсгээд орхичиход нэг өдөр болох л байлгүй гэж бодох юм. Харин оюуны хэрэгцээг тоочихоор ёстой л шуналын шулам нь мөрөн дээр суучихаад тархи амраахгүй нь сонин.

Гудамжаар алхахад хүн бүр л бодлого боловсруулж, эсвэл улстөржсөн байдалтай алхах болж. Би ч ялгаагүй дээ, ажил руугаа орж ирмэгц нөгөө уул уурхайн салбараар юу болж байна, шинэ мэдээлэл гарч уу гээд л. Үгүй бол Сангийн яам цоорхой төсвөө яаж нөхөх гэж байгаа бол, удахгүй хувьцаа эзэмшигч болно, яавал дээр вэ гэхчилэн бас л чухал царайлж эхэлдэг. Өглөөнөөс үдэш хүртэл шүү. Хэдийгээр хийх ёстой ажил ч гэсэн хааяа ч болов тархиа сэргээж, дуртай дуугаа сонсох юм уу, блогчдын нийтлэлийг уншдаг. Гэхдээ дунд сургуульд байхдаа англи хэл заалгаж байсан минь яамай даа. Хэрвээ бага зэрэг гадарладаггүй байсан бол гадаад сайтууд ухаад ч нэмэргүй. Гэтэл тархиа сэргээхээс гадна гоо сайхны таашаал авмаар байдаг. Тэр болгон ном худалдаж авах боломжгүй байтал юм уншмаар болоод. Байгаль дэлхий гэдэг хязгааргүй ертөнцийн сонин хачнаас судлах дуртай ч, үсрээд л Google-ийг ашиглахаас хэтрэхгүй. Хүний ганц дутагдал нь мэдээллээр цангахыг ёстой нэг тэвчихгүй дээ. Гэхдээ болоогүй ээ, аль болох нэг дороос өөрийгөө зовоолгүй, бүхнийг мэдээд, дуртай дуунуудаа дарааллаад нэг сүлжээнээс сонсчих санаатай, даврахыг нь яана. Өөрөөр хэлбэл манайд энтертайнментийг жинхэнэ утгаар нь харуулсан, ийм сонирхолтой хүмүүсийг нэгтгэчихээр зүйл дутагдаад байсан юм. Гэхдээ энэ нь шар мэдээлэл биш. Энтертайнмент гэдэг нь их өргөн агуулгатай, тайлбар хийе гэвэл багагүй цаг зарцуулах тул хамгийн энгийнээр хүмүүс чөлөөт цаг гарвал, эсвэл сөрөг энергиэс гарахын тулд таашаал авдаг ямар нэгэн зүйлээ хийх гэж ойлгож болно. Манайхан үүнийг ихэнхдээ хэн нэгэн одын хувийн амьдрал, сенсааци тарьсан үйлдэл мэтээр ойлгодог. Энэ нь энтертайнментийн нэг хэсэг хэдий ч, мэдлэг боловсрол, хүмүүжил ухамсар, сэтгэлзүйд нөлөөлдөг эерэг зүйлсийг нь тэр бүр нийтэд хүргэдэггүй аж.
3D киног яах вэ, үзэхээрээ л нэг болсон. Ёстой сонирхолтой эд дээ. Харин олон хэмжээст зургийг сонин сэтгүүл дээрээс үзэж байсан ч, хамгийн шилдгүүдийг нь нэг дороос харсан удаагүй. Харин саяхан waw.gogo.mn-ээс харлаа. Улаанбаатарын аль нэг томоохон гудамжинд ийм бүтээл байвал хэн ч байсан явах замаасаа хазайж, заавал дээгүүр нь алхах байсан даа. Зүгээр л цахим хуудаснаас харахад толгой эргэж, хөл алдмаар юм шиг санагдаж байгаа юм чинь, бодитоор нь үзвэл ёстой янзтай байх аа. Манайхан үүнийг сонирхох хэрэгтэй. Хэрвээ үүнийг зөв таниулж, урлаг гэдэг талаас нь ойлгуулж чадвал орон сууцны хана туурган дээр элдэв зүйл сараачин, хамаа замбараагүй будаг цацдаг залуус нийлж байгаад Энхтайваны талбайд маш гоё 3D бүтээл туурвиж ч магадгүй юм. Тэгээд баар, пабад суухаас өөр хийх юмгүй гэж адлуулдаг залуус тэнд очиж сонирхож байг.
Трапецан өмдөөр гангарч, гитар дарсан шигээ “Улаанбаатарын үдэш”-ийг аялдаг байсан 70-80-аад оны “орцны найзууд” алтан үеэ дурсахын тулд “River Sound”, “Эргэн дурсахуй”-д орохоос өөр цугларах газар манайд тэр бүр байхгүй. Тэр үеийн бэлгэ тэмдэг болж байсан “Smokie”, Эдит Пиаф, “Modern Talking” эсвэл Сан Ремогийн “ориг” бичлэгүүд одоо олдоно гэвэл, бараг бүтэхгүй дээ. Гэхдээ youtube.com-оос үзэж болох ч, хурд багатай интернеттэй бол хүлээхийн зовлон гэж нэг юм бий. Тэгээд ч чанартайг нь олох гэсээр байтал овоо ажил өрнөнө. Харин waw.gogo.mn-д үүнийг эцсийн бүтээгдэхүүн болгож оруулсан байна лээ. Дуу, дүрсний гаралт нь ч ярих юмгүй сайн.
Гэрэл зураг гэдгийг урлаг талаас нь аваад үзвэл маш нарийн мэдрэмж шаардсан, сонирхолтой зүйл. Аппарат бариад дахин давтагдахгүй агшныг буулгахаар хичээдэг сонирхогч олон бий. Зарим нь олон жил зураг дарсаар мэргэжилтнүүдээс дутахгүй болсон байдаг ч, дөнгөж сонирхож эхлээд, өчигдөрхөн аппарат хэргэслээ авсан нэгэн ч байна. Гэтэл объект сонгох мэдрэмжтэй хэрнээ техникийн туршлага дутуу бол хүндрэлтэй. Хэрэв тийм бол waw.gogo-ийн электрон номын санд ороод үзэхэд илүүдэхгүй.
Амьдрал жижигхэн ч сонирхолтой, хөгжилтэй, гэм хоргүй зүйлээр дүүрэн байвал илүү хялбар, стрессгүй үргэлжилнэ. Байрныхаа ханыг зочиндоо биш өөртөө зориулан чимэглэж, ядруухан орцтой ч саламгүй амттай хоол хийгээд л, эсвэл бүр базаад шидсэн цаас хүртэл хөлбөмбөг шиг харагдахаар байвал ямар вэ. Мөрөн дээрх бөндгөр дотор уг нь гайхалтай шийдлүүд байнга төрж, хөгжиж байдаг ч дэндүү давчуу нийгмээс биш хэтэрхий завгүй зуршлаас болж нээж гаргаагүй юм байна гэдгийг сая л ойлголоо. Гэхдээ нэг зүйлийг зөвлөхөд заавал өөрөө өөрийгөө нээх гэж бясалгаад байлгүй хааяа бас “будаа идэх” хэрэгтэй байх. Тэгээд ч шинийг сэдэж, бүтээж туурвих чинь үнэн чанартаа бусдын төлөө л байдаг юм.
Ингээд бодохоор энтертайнмент гэдэг зүйл даанч өргөн утгатай байгаа биз. Тэгвэл манайд анх удаа энтертайнментийн их дэлгүүр үүд хаалгаа нээж байна. Худалдан авагч, хэрэглэгчид энэхүү дэлгүүрээс хүссэн үйлчилгээгээ, тодруулбал мэдээллээ үнэгүй авах боломжтой. Ертөнцийг өөдрөгөөр харж, гоозүйн боловсрол эзэмшиж, таашаал аван, ертөнцийг таньж мэдэхийг хүссэн бүх насныхан waw.gogo.mn гэх энтертайнментийн их дэлгүүрт нэвтэрч болох нь ээ.

Хайр аа, гэж

2011-02-17T15:40:00.003+08:00

Валентин ламтны баярын өдөр ёс алдаж архины онигоо гаргасандаа хүлцэл өчөөд ийм нэг зүйлийг нийтэлж байна. Юнителийн дизайнер Ийдоо гэдэг залуугийн бүтээл шүү. Хөөрхөн санагдаад.

Архи аа, гэж

2011-02-14T14:38:00.004+08:00

Нэг нөхөр архиджээ. Туугаад байж, туугаад л байж. Нэг мэдтэл хөл дээрээ ч зогсож чадахаа болив. "Миний хэмжээ хэтэрчээ, гэртээ харья" гэж бодов гэнэ. Баарнаас гарах санаатай алхах гэсэн чинь яагаад ч хөл дээрээ тогтдоггүй! Дүүрсэн хэрэг гээд мөлхөв. Жаахан мөлхөж байгаад дахиад л өндийх гэж үзтэл буцаад л уначихлаа гэнэ. Мөлхөөд байж, мөлхөөд байж. Арайхийж гэртээ ирээд авгайдаа баригдахгүйн тулд сэмхэн хувцсаа тайлаад унтжээ. Өглөө нь авгай нь сэгсэрч сэрээгээд,
-Өмхий гуйлгачин чинь ахиад л ногоороо юу? Битгий уу, гэж хэд хэлдэг юм бэ, чамд! гэж чарлав. "Шөнө ирэхдээ огт хар авахуулаагүй л юмсан. Шулам чинь хаанаасаа мэдчихэв ээ" гэж нөхөр бодоод,
-Би уугаагүй ээ. Чамд хэн хэлээв? гэж гүрийв.
-Баарнаас утасдаж байна, ногоон оо! Чи тэнд дахиад л тахир дутуугийн тэргэнцрээ мартсан байна гэж эхнэр нь чарлалаа гэнэ.

Шөнө дунд. Нэгэн эр гэртээ шал согтуу ирэв гэнэ.
-Хөөе эхнээр. Хүүе гэм! гэж хашгирав. Чимээ алга.
-Хөөе хүүр ээ! Би дахиад л уучихлаа. Харааж зүхээд өгөөч! гэж дахин хашгирав. Эхнэрийн тэвчээр барагдаад,
-Өмхий ногоон минь, хол очоод үхэж далдраач!
-Ээ ашгүй дээ. Ор наана чинь байгаа юм уу? Хөгшин чинь ороо хайгаад олдоггүй ээ. Ойртохоор дахиад нэг хараагаад орхиорой, орны толгой мөргөчихнө шүү!

Зурагт ном

2011-01-31T12:42:00.011+08:00

Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын санхүүжилтээр ийм нэгэн гарын авлагыг зурагт өгүүллэг хэлбэртэй хийлээ. Хөдөөгийн олон түмэнд зориулагдсан болой. /Хэсгээс нь нийтэллээ/

ЯМААГААР ЖИЛИЙН ӨНГИЙГ ШИНЖИХҮЙ

2011-01-18T13:01:00.004+08:00

(наргиа шог)

Ямаа шиг өндөр цалин хангамжтай амьтан үгүй болсон өнөө цагт үхэр болоод үхэрчин хүүгээр жилийн өнгийг шинжих нь буруу хэмээн Монголын улбар шар зурхайн холбоо болгоожээ. Тэд ямаа болоод ямаачин бүсгүйгээр XVII жарны төмөр туулай жилийн өнгийг шинжсэнийг уншигч авхай танаа хүргэмой. Таалан болгооно уу?
1. Ямааны эвэр том, зүс цоохор байгаа нь энэ жил эрхтэн дархтануудын омог их, улстөрийн талбарт эрээн цоохор бүлэглэлүүдийн тэмцэл халгиж цалгиж, яам газар агентлаг хэлтсүүд борооны дараах мөөг шиг олширч сандал ширээ арвин байх ажгуу.
2. Ямаа дэлэнгээ гөлгөнд эв найрамдалтайгаар гувшуулах нь эсрэг тэсрэг үзэл бодол бүхий намуудын хормойн явдал улам гаарч, нэг хөнжилдөө улам янагшин цэнгэхийг өгүүлж байна. Ямаа хорт цагаан цэцэг зуусан, дэлэн томтой байгаа нь улс төрийн тогоонд цаашдаа улам их хор найрахыг өгүүлж буй хэрэг. Энэ хорыг нэр бүхий эсэргүүчүүдэд уулгаж нам дарж магадгүйг Намбарын Энхбаяр тэргүүтэй ард түмний төлөө цогтой тэмцэгч зоригт хөвүүд анхаарахад илүүдэхгүй.

3. Ямааг хөхөж байгаа долматин гөлөгний толбоны тоо нь ардчилсан намаас хамтарсан засгийн газарт орж ах намын хаяа бараадан гэдэс цатгалан мөр бүтэн явж буй сайд, дэд сайд нарын тоотой таарах бөгөөд гөлөгний бэлэг эрхтэн их том зурагдсан нь яваандаа ямаатайгаа эвцэлдэж дундаас нь шинэ үүлдэр угсаа бүхий нам болоод улстөрийн хүчин гарч магадгүйг үзүүлж байна. Энэ намыг МЭОН буюу Монголын эвцэлдэгч олигархиудын нам хэмээн нэрийдэх магадлалтай нь төлгөнд буусан болой.
4. Ямаачин бүсгүй зөвхөн хөхөө л ил гаргаж, бэлхүүснээсээ доош хувцсанд баригдан эрх чөлөөгөө хязгаарлуулсан яваа нь Нямдорж сайдын урт гар хаа сайгүй хүрч, эрхэм гишүүдийн сексийн эрх чөлөөг хязгаарласаар байна гэдгийг харуулж байна. Бүсгүйн амыг гивлүүр хагас тагласан нь үндэсний телевиз радио эрх баригчдын гараас бүрэн ангижирч чадахгүй, эрхэм гишүүд “төсвийг чинь хасна шүү” гэж айлган сүрдүүлж, шууд ярилцлага, ММ-ийн мэдээнд хугацаагүй заларсаар байхыг хэлж буй юм.
5. Ямаачин хөл нүцгэн зурагдсан нь дэлхийн дулаарал үргэлжлэх төдийгүй монголд ядуурал улам ихсэхийг давхар өгүүлж байна.
6. Бүсгүйн баруун гарын алга тэнийсэн байдалтай харагдах нь дорд ядуусын гар дээр засгийн газар сар бүр хорин нэгэн Дар эхийн бэлгэдэл хорин нэгэн мянган төгрөг харамгүй тавина гэдгийг хэлжээ. Харин зүүн гартаа лонх барьсан байгаа нь Ерөнхийлөгч Цахиагийн Элбэгдоржтоны зөв мэргэн бодлогын дүнд оргилуун дарс бус сүү сааль, шимийн архийг урьд хожид байгаагүй их авах нигуур бүрэлджээ.
7. Ямаачин суудлын тэргээр бус явган явж байгаа нь газрын тосны үнэ улам өсөж, олон жолооч тэргээ тавиад явган таваргаж явдаг болохыг хэлж буй хэрэг.
8. Ямаа болоод ямаачны үс урдаасаа хойшоо хийсэж байгаа нь эрх баригчдын санаа бодол Орос ах нар лугаа эргэн, хойт зүгийн салхины аясаар ураны болоод нүүрсний уурхай цэцэглэж, төмөр зам салаалахыг хэлж буй.
9. Бүсгүй бугуйндаа зүүсэн зэс бугуйвч, ямааны хамар дахь алтан гархи адилхан гялалзаж, нүд гялбуулж байх нь алт зэсийн үнэ сайн хэвээрээ, үүнээс улбаалан манай эдийн засаг цэцэглэн хөгжсөн хэвээр байхыг илтгэн харуулна. Энэ нь эрхэм сайдуудад уул уурхайгаас унац ихтэй гэдгийг ч давхар өгүүлж байна.
10. Ямаа өөрөө төдийгүй ямаачин ч бас эм хүйстэй, харин түүний дэлэнгээр тэжээгдэж байгаа гөлөг эр байгаа нь эр нөхрөө тэжээж, өрх гэрээ авч явдаг эхнэрүүдийн тоо хоёр дахин нэмэгдэнэ гэдгийг өгүүлж байна. Үүнтэй урвуу хамааралтайгаар төр засгийн эрх мэдэл барих түвшинд буй хатагтай нарын тоо эрс буурна гэж улбар шар зурхайд буужээ.
11. Эцэст нь хамгийн өөдрөг зүйлийг дурдвал ямаачин, ямаа, гөлөг гурвуулаа нэгэн зүг рүү харж байгаа нь бидний улс эцсийн эцэст эв саналаа нэгтгэн нэгэн зүгт зориглон хөдлөхийн дохио болмой.

Найз уралдаанд ороорой

2010-12-27T20:21:00.003+08:00

“НАЙЗ...” СЭДЭВТ УРАЛДААНЫ УДИРДАМЖ

Залуусын iD брэнд, Монголын Блогчдын Холбоо, Монки.мн сайт, Монголын Компьютер Графикийн холбоо, хамтран 2010оны 12 сарын 23-аас 2011оны 01 сарын 23 хүртэл өдрүүдэд “Найз” сэдвээр

Блог бичлэг /нийтлэл, шүлэг, өгүүллэг/
Чөлөөт бүтээл /фото болон гар зураг, 2D ба 3Dкомпьютер графикийн ажлууд, дуу болон миксүүд, гар урлал, видео гэх мэт юу чаддаг тэр авъяасаараа оролцох/

төрлүүдээр шилдгийг шалгаруулах уралдаан зарлаж байна.

Тус уралдааны гол зорилго нь залуусын өөрийгөө үнэлэх, илэрхийлэх, бусадтай санал бодол, хүсэл тэмүүллээ хуваалцах боломжийг интернэт орчинд дэмжиж шилдэг санаа, бүтээлч сэтгэлгээ, өрсөлдөх чадвар, найруулга, илэрхийлэл бүхий бүтээлүүдийг шалгаруулж шагнахад оршино.

“Найз”уралдааны журам

1. Уралдаанд бүтээл ирүүлэгч нь аль ч улсад амьдардаг хэн ч байж болох бөгөөд нас, хүйс үндэс угсаа ялгаварлахгүй.

2. Бүтээл нь утга уянгын, шог хошин, элэглэл, шүүмжлэл гэх мэт ямар ч хэлбэрээр байх боломжтой бөгөөд уралдаанд оролцогчийн зөвхөн өөрийн бүтээл байна.

3. Бүтээл нь Монгол Улсын хууль тогтоомжуудад санаатай болон санамсаргүй харшлахгүй, аллага хүчирхийллийг дэмжихгүй, садар самууныг сурталчилахгүй, бусдын нэр хүнд хувийн нууцад халдахгүй, хуурахгүй, ялгаварлан гадуурхахгүй, турхирахгүй, дайрч доромжлохгүй, хувийн болон албаны нууцыг олонд дэлгэхгүй, зохиогчийн эрхэнд харшлахгүй байж нийтлэлийн ёс зүйг сайтар хангасан байна.

4. Блог бичлэгийн бүтээлийг компьютер дээр Unicode ашиглан бичиж www.monkey.mn сайтын уралдааны бүтээл хүлээж авах хэсэгт оруулна. Бүтээлээ оруулахдаа, тус сайтын Мэдээ нийтлэх цэсээр орж “Найз” уралдаан ангилалыг сонгож нийтэлнэ.

5. Чөлөөт бүтээлүүд болох богино болон урт хэмжээний аудио дуу болон микс, ремикс, видео бичлэг зэрэг бүтээлүүдийг Youtube.com вэбсайтад оруулж, embedcode-г монки.мн сайтад зааврын дагуу оруулан нийтлэнэ.

1. Фото, графикийн ажлуудыг Flickr.com зэрэг вэбсайтуудад оруулж монки.мн сайтад зураг оруулах зааврын дагуу нийтэлнэ.

Мэйлээр ирүүлсэн бүтээлийг http://www.facebook.com/iDbyUnitel нийтлэж like / /-ийн тоогоор тодруулна.

6. Уралдаанд ирсэн бүтээлүүдийг чөлөөтэй сэтгэсэн байдал, найруулга, уран сэтгэмж, шинэлэг санаа, өвөрмөц шийдэл, нийт уншигчдын сэтгэгдэл, үнэлгээг / / харгалзан Юнител корпораци, Монголын Блогчдын Холбоо, Монголын Компьютер Графикийн холбооны хамтарсан шүүгчдийн баг шүүнэ.

7. Уралдаанд ирэх бүтээлүүдийг 2010 оны 12-р сарын 23-оос 2011 оны 1-р сарын 23 өдрийг дуустал хүлээж авна.

8. Уралдааны эцсийн дүнг 2011 оны 1 сарын 31-нд танилцуулж байрыг тодруулна.

9. Уралдаанд төрөл тус бүрээр 3 байр шалгаруулж шагнана.

I байр2- Blackberry Curve гар утас + Монгол / Англи зурагт толь бичиг

II байр2- Live modem + Монгол / Англи зурагт толь бичиг

III байр2- iD азын мөнгөн дугаар + Монгол / Англи зурагт толь бичиг

10. Уралдаанд ирсэн бүтээлүүд нь зохиогчдын оюуны өмч байх бөгөөд зохион байгуулагчид тэдгээрийг ашиглах, хэвлэн нийтэлж олон нийтийн хүртээл болгох эрхтэй.

iD брэнд

Монголын Блогчдын Холбоо

Монголын Компьютер Графикийн Холбоо

www.monkey.mn

Килограмм цагаан будаа хэдэн ширхэг бол?

2010-12-13T13:10:00.000+08:00

Хүнсний захаас баригдсан хоёр хулгайчийг шүүх хурал болж байна гэнэ. Эхнийхээс нь шүүгч асууж байна.
-Юу хулгайлсан бэ?
-Нэг жижиг шилтэй даршилсан өргөст хэмх хулгайлсан. Дотроо ердөө л зургаан ширхэг өргөст хэмх байсан.
-Мм...мм. За чамд хулгайлсан өргөст хэмхний чинь тоогоор зургаан сарын ял өгье гэж шүүгч хэлэв.
Шүүгч ингэж хэлмэгц хоёр дахь хулгайч ухаан алдаад уначихлаа гэнэ. Арайхийж сэргээгээд,
-Чи яав аа? гэж шүүгч асуув.
-Яана аа! Би нэг килограмм цагаан будаа хулгайлчихсан юм аа гэж гэнэ.

Галт тэрэг хөдөлсөн чинь араас нь нэг галзуу залуу гараа зангаад гүйгээд байх юм гэнэ. Дарга хөөрхийг маш их өрөвдөв. Галт тэргээ зогсоох тушаал өгөөд,
-Иш өвчтэй зовлонтой хүнд буян бололгүй яахав. Миний хүү гараа даллаад гүйгээд байх чинь галт тэрэгнээсээ хоцроо юу? гэж асуув. Галзуу маш ууртай,
-Юуны чинь хоцрох. Галт тэргийг вокзалаас хөөж явааг минь харахгүй байна уу? гэжээ.

АМЬДРАЛЫН ТЕОРЕМ

Бүгдийг мэдээд байдаг харин машинаа нь ажиллуулж чадахгүй байвал үүнийг онол гэдэг. Харин машин нь ажиллаад байдаг яагаад ажиллуулаад байгаагаа мэдэхгүй бол түүнийг практик гэдэг.
Үүнээс үүдээд хийх дүгнэлт:
Юу ч мэдэхгүй, машин нь ч ажиллахгүй байвал үүнийг онол практикийн нэгдэл гэнэ.

Задорновын ярианаас

2010-12-01T10:52:00.001+08:00

М.ЗАДОРНОВ

АНГЛИ БҮСГҮЙ, ОРОС ҮЙЛЧИЛГЭЭ
Нэгэн англи бүсгүй гучин нэгний өдөр Лондон руугаа Аэрофлотын онгоцоор нисэхээр шийджээ. Английн компаниудыг бодвол Аэрофлот нь ямар ч гэсэн хямд байж л дээ.
Онгоцны буудлын гадаадынханд зориулсан тусгай танхим VIP-д бүсгүй орж явчихав. Бүртгэлийн тавцангийн ард нисэх буудлын ажилтан, жинхэнэ манай орос авгай улаа бутарч нүд нь манараад сууж байлаа. Гучин нэгэн, шинэ жилийн баярын өдөр. Тэгээд бас үдийн цай өнгөрчихөөд байгаа шүү дээ. Англи бүсгүй оросоор ус цас шиг ярьдаг хүн тул,
-Та чинь согтуу байна шүү дээ гэж эгдүүцлээ. Манай орос авгай ч яахав, манай маягаар л хариу барилаа.
-Хн, юу нь болохгүй байна?
-Би гомдол гаргана даа!
-Хэнд тэр вэ? Ээ базарваань! Чамайг дарга дээр оруулаад өгөх үү, тэгээд?
-Тэг! Оруулаад орхи намайг!
Согтуу авгай бүдчиж, англи бүсгүй ярвайн дагаж, явцгаасаар даргын өрөө рүү орж л дээ. Харин тэнд нь идээ будаа дүүрэн өрсөн ширээний ард дарга сууж байлаа. Яг л хээр тарвалзаж байгаа эр хүн шиг налайж, улаа бутруулж нүд нь мөн л манарсан байх аж. Зангиа нь хажуу тал дээрээ гарчихсан, пиджакаа зөрүүлж товчилсон харагдана. Англи бүсгүйд хаанаасаа жинхэнэ орос зан байх вэ дээ, чааваас.
-Паах! Та бас согтуу юу?! гэж чарлалаа.
-Юу? Би согтуу байна гэж үү?! хэмээн дарга үнэн сэтгэлээсээ гайхаад,
-Би ч харин гайгүй байна шүү. Та нисэх гэж байгаа экипажийнхаа нисгэгчдийг хараагүй байгаа шүү, харин ч! гэж цааш хэл ам орооцолдууллаа. Англи бүсгүй айснаасаа болоод энэ өдөр Лондон ниссэнгүй, шинэ жилээ Москвад угтлаа. Түүнд орос занг ойлгох ухаан байхгүй учраас тэр шүү дээ, чааваас.

ЗАРЧИМГҮЙ ЮМ!
Ялта хотын одон орны судлалын оргилд орон нутгийн нэгэн дарга гэр бүлийнхээ хамтаар морилжээ.
-Нөхөөд!.. Бидэнд өнөөдөр Сар луу дурандаж үзэх хүсэл төрлөө л дөө. Охины маань төрсөн өдөр болоод... хэмээн дарга үгээ зөөж тавин, дарга хүнд л байх буурь үзүүлэв. Одон орон судлаачид:
-Харамсалтай нь та хожимдчихсон байна. Сар хэдийнэ жаргачихсан гэж даргад тайлбарлав. Даргын царай хувьсхийж, машид эгдүүцэж байгаа бололтой.
-Яасан зарчимгүй юм бэ! Та нөхдөд намайг ирнэ гэж хэлээгүй юм уу? гэж уурссан гэдэг.

Уба, ума, Алтай гурав болиоч ээ!

2010-11-17T10:15:00.004+08:00

Уран бүтээлчид бидний хийсэн "Тусгай салаа" кино ард түмэнд хүрсэн. Бид энэ бүтээлдээ жинхэнэ монгол хүмүүсийг, хүнлэг сайхан сэтгэлийг, монгол ухааныг гаргахыг зорьсон. Монгол амьсгалтай, монгол сэтгэлтэй, монгол кино болж чадсаныг бид биш саяар тоологдох үзэгчид хэлж байгаа.
Гэтэл гишүүн Алтай гэгчийн толгойлсон телевизүүдийн холбоо МҮОНТ-тэй шүүхдэлцэх гээд гүйж явна. Тэдний гаргадаг солонгос олон ангит кино нь үзэгчгүй болж орлого нь хаагдаж хохирсон юм гэнэ. Алтай гуай таны хувийн телевизээр явдаг солонгос сериал монгол залуусыг ямар сэтгэлгээтэй болгож байгаа билээ?
Хэдхэн жилийн дараа монгол нутаг минь уба, ума гэж ярьсан, енгэнэтэл уйлдаг, солонгосоор сэтгэдэг монгол эрийн оронцгуудаар дүүрэх вий дээ.

Уба, ума, Алтай гурав аа. Болиоч ээ!

ТУСГАЙ САЛАА ҮЗЭГЧДЭДЭЭ БАЯРЛАЛАА

2010-11-08T12:13:00.015+08:00

Уран бүтээлчид бидний бүтэн жилийн турш хөлсөө урсгаж, нойр хоолоо хасч байж хийсэн бүтээлийг шимтэн үзсэн эрхэмсэг үзэгч та бүхэндээ баярлалаа. Та бүгдийн хэлсэн халуун дулаан үгнээс “Тусгай салаа”-ныхан бид асар их эерэг эрчмийг авлаа.

Орон нутагт аялдаг тээврийн тэрэгнүүд Тусгай салаагаа үзэхийг хүссэн зорчигчдын шаардлагаар замын буудалд цаг мөчийг тааруулан зогсолт хийдэг болсон гэж нэг хүн надад хуучилж билээ. Аль ч албан газар, байгууллага руу яваад ороход “Дэндэв өчигдөр мөн холиолоо шүү”, “Тэр Тамираа гэж балай хартай золиг юм аа” гэх яриа болж байх нь чих дэлсдэг байлаа. 1150 бээрийн алс, Говь-Алтай аймгийн Баян-Уул сумаас Улсын тэргүүний уран сайханч, морь цоллооч Д.Атарбаян анд минь утасдлаа. “Тусгай салаа минь дуусчихлаа. Оройд хүлээх зүйлгүй, сэтгэл гансраад...” гэж хэлж байх юм. Бидний уран бүтээлийг орой бүр тэсэн ядан хүлээж, анхааран үзэж, шүүн хэлэлцэж байсан тань дараа дараагийн бүтээлээ хийх цэнэг болдог билээ.

ТУСГАЙ САЛААНЫ ДАЛД ФРОНТЫН ДАЙЧИД

Өөрсдийнхөө уран бүтээлийг дөвийлгөж, онгироо зан гаргалаа гэж уншигч та намайг бүү зэмлээрэй. Энд би Тусгай салааны далд фронтын дайчид болох уран бүтээлийн багийн тухай өгүүльюү гэсэн юм.

ИТГЭЛ ТӨРҮҮЛЭХ ЭРЧ ХҮЧ

Долоон настай хүү “Ерөнхий продюссер гэж хэн юм бэ?” гэж буурал ааваасаа асуухад, “Киноны удирдагч” хэмээн хариулахыг би нэгэн айлд сонссон юм. Өөр яаж оновчтой илэрхийлэх вэ гэж би хэсэг зуур бодоод ардынхаа ухааныг биширч билээ. Нээрээ л ерөнхий продюссер хийнэ гэдэг хэн хүний барж идэх ажил биш. Хамгийн чухал шалгуур бол ивээн тэтгэгчдэд итгэл төрүүлэхүйц хүн байх ёстой. МҮОНТ-ийн захирал Ц.Оюундарь гэх нэрийг сонсоод хэнд ч итгэл төрдөг. Энэ хүн Монголын улс төр, бизнес, соёл урлагийн ертөнцөд өөрийн нэр хүндийг бий болгож чадсан. Түүний өөртөө итгэлтэй, эрч хүч дүүрэн төрх, цэгцтэй логиктой яриа нь аль ч том банкны захирал, ямар ч том компанийн эзэн, хэн бүхэнд бишрэх сэтгэгдэл төрүүлдэг. Зохиолыг хэнээр бичүүлэх, киног хэнээр найруулах гэдгээс эхлээд бүх багаа энэ хүн мэдэж сонгоно. Ивээн тэтгэгчээр ямар байгууллагыг оруулахаа шийднэ. Нийгэмд ямар мессеж хүргэх вэ, монголын үзэгчид юуг хүлээж байна вэ гэдгийг мэдрэх хэрэгтэй болно. Ингээд бодохоор эхэнд өгүүлсэн настан буурлын хоёр үгтэй тодорхойлолт яалт ч үгүй бодит байдалтай нийцнэ.

МҮОНТ-ийн захирал, Тусгай салааны Ерөнхий продюссер Ц.Оюундарь гэх эрхэм хүн байгаагүй бол “Хэцүү анги” ч, “Тусгай салаа” ч цаасан дээрээ л үлдэх байсан.

НҮДТЭЙ НАЙРУУЛАГЧ

Тусгай салааны Ерөнхий найруулагчаар Ж.Батбаяр ажиллаагүй бол Дэндэвт минь хэн тоглосон байх бол гэхээс би айдаг. Магадгүй хэт хошин тал руу хэтийлгээд холион бантан хутгачихаж ч мэдэх байсан. Найруулагч жүжигчднийхээ царай төрх, үг хэллэг бүх зүйлийг яв цав тохируулж сонгож чадсаны ачаар дүрүүд үзэгчдийн сэтгэлд хоногшлоо. Батбаяр маань үнэхээр нүдтэй найруулагч гэж магтъя даа. Бид хоёрын хооронд болсон нэг яриа санаанаас гардаггүй. Би Сүлдийн ээж Жавзмаагийн дүрийг зөөлөн ааштай, үрээ гэх эхийн сэтгэлээр Сүлдийг эрхлүүлж, дотроо уйлан нөхрөөсөө аядуу нам дуугаар гуйдаг байхаар тодорхойлсон байсан. Тэгтэл Батбаяр “Жавзмаа шөвөлзөх ёстой. Тэгж байж л Жавзмаа, Даваа хоёрын хооронд контраст гарч ирнэ” гээд өөрчилж билээ. Энэ шийдвэр зөв байснаа харуулсан. Энэ мэт маш олон зүйл дээр ерөнхий найруулагч маань бүтээлчээр хандаж, оновчтой санаануудыг гаргаж ирж байсан.

АЛТАЙ ШИГ ТҮШИГ

Мань мэтийн будааны хүүхэд нэрийг нь сонсоод биширдэг Монгол улсын соёлын гавьяат зүтгэлтэн, МҮОНТ-ийн бурхан найруулагч Будын Жаргал гуайтай хамтарч ажиллах болсондоо би их баярлаж билээ. Киноны зөвлөх найруулагч Алтай шиг түшигтэй энэ хүн бидэнтэй хамт суугаад дүрийн сонголт хийж байхдаа “Дэндэвийг хэр баргийн хүн гаргаж чадахгүй шүү. Хэдүүлээ Дэндэвээ л зөв сонгоно шүү” гэж ахин дахин хэлж байсан. Өдөрт 10 сценийн зураг авалт хийнэ гэдэг хэр баргийн чадалтай залуу давахгүй хүнд ачаалал. Зураг авалтын үеэр Жаргал ах маань залуучуудаа дайрч унагахаар эрчтэй жавхаатай гүйж явдаг байж билээ.

ХОЁР ЭРКА

Тусгай салааны ерөнхий редактор Д.Эрдэнэцэцэг, гүйцэтгэх продюссер Л.Эрдэнэтуяа гэх хоёр бүсгүйг хоёуланг нь Эрка гэж дуудацгаадаг. Хоёр Эрка маань киноны туршид хэдэн пүүгийн жин хаясан бол доо. Эрдэнэцэцэг эгч маань 013 дугаар анги дээр очиж киногоо хянах, МҮОНТ дээр ирж Хүүхдийн нэвтрүүлгийн албаа залгуулах гээд хоёр тийшээ гүйнэ. Бас өөр гүйх ажил өчнөөн. Түвшингийн нүдний шил, Тамираагийн нүүрний будаг, Хурцын атгаж хагалах зүрх гээд бүх зүйлд хоёр Эрка маань гүйнэ. Эцэж цуцашгүй энэ хоёр бүсгүйн буянаар кино маань санхүүжиж, ажил маань урагшаа ахидаг байсан.

ДАЛД ФРОНТЫН ДАЙЧИД

Тусгай салааны уран бүтээлийн багийнхан өглөө зургаагаас шөнийн гурван цаг хүртэл ажиллахыг хараад жинхэнэ тусгай ангийн дайчид нүдээ орой дээрээ гарган гайхдаг байсан. “Хүн ингэж ажиллаж болох уу? Та нар эсвэл робот уу?” гэж асуудаг байлаа. Ажилдаа сэтгэлээ өгсөн бүтээлч хамт олон 60 гаруй хүний нөр их хөдөлмөрийн үр дүнд Тусгай салаа амилсан.

Олон ангит киноны зураг авалт гэдэг цагт хавчигдсан ажил. Хэдхэн мөчид камериа бэлтгээд, өндөр чанартай дүрс авах чадвартай, мэдрэмжтэй байх ёстой. Зураглаач Ж.Нямсүх, Б.Чинбат хоёр маань ийм байж чадсан.

Бүтэн долоо хоногоор өрөөнөөс гаралгүй ажиллаж байгааг нь хараад эвлүүлгийн найруулагч Ш.Мөнхбатыг би биширч билээ. Ажилдаа сэтгэлээ өгнө гэж үүнийг л хэлнэ. Шөнөжин сууж орой гарах хоёр ангиа бэлэн болгоод, суугаа чигтээ сандал дээрээ гуч дөчин минут нүдний хор гаргаад, дараагийн ангийн эвлүүлэгтээ орж байхыг нь би өөрийн нүдээр харсан. Эвлүүлгийн найруулагч Ж.Амартүвшин ч мөн ийм темпээр ажиллаж байсан.

Хошууч генерал М.Борбаатар, хурандаа Ц.Цэвээнсүрэн, хурандаа Л.Раднаасэд, хурандаа Д.Төмөрбаатар, хурандаа Ш.Эрдэнэбаяр, дэд хурандаа Л.Гантөмөр, ахмад Ц.Дашдаваа нар шиг сайн зөвлөхүүд байгаагүй бол ажил маань гацах байсан гэдгийг юуны түрүүнд хэлье.

Хөгжмийн зохиолч Б.Бат-Эрдэнэ буюу Аранзайтай бид энэ уран бүтээл дээр хамтарч ажилласандаа их баяртай байгаа. Аранзай маань киног чимсэн олон хөгжмийг бичиж, “Тусгай салаа”, “Хайрын зарлан” хоёр дуунд мөн жигүүр хайрласан. Бүтээлдээ үнэнчээр ханддаг энэ залуу хөгжмөө хүлээлгэж өгөөд л ажлаа дуусгачихаагүй, киноны эвлүүлэгт ирж, хөгжмүүдийг сонгох, хэрхэн тавих тал дээр зааж зөвлөж байсан. Зураач А.Баяраа ах минь их түшигтэй байсан. Зураач хүний мэргэжлийн ажиглалт харьцуулалт дүр сонголтод ямар үнэ цэнэтэйг би энэ хүнээс л олж харлаа.

“Монголчууд хоёр сар үзэх юмтай байлаа” хэмээн цахим хуудсуудад үзэгчид сэтгэгдэл бичиж үлдээжээ. Ард түмнийг үзэх юмтай байлгахын төлөө туслах найруулагч А.Амарбаясгалан, Б.Даваасүрэн, дууны найруулагч Б.Цогзолмаа, Д.Оргилбаяр, нүүр хувиргагч Б.Дагирмаа, гэрэлтүүлэгч Д.Отгонбаяр, тайз чимэглэлч Ч.Гантулга, жолооч Ч.Наранбат нар минь цаг наргүй хөдөлмөрлөсөн. Амь бие хайргүй зүтгэсэн гэж би хэлнэ. Тэдэнд маань БХЯ, ЗХЖШ-аас Иракт амь дүйж гавьяа байгуулсан дайчдад олгодог “Энхийн төлөө III” медаль шагнасан нь амь бие хайргүй гэдэг үгийн баталгаа болно.

Ингээд бидний “Тусгай салаа”-тай хоёр сарын турш хамт догдолсон үзэгч та бүхэндээ дахин баярлалаа.

Жич: Жүжигчдийнхээ тухай дараа дахин бичих болно оо.

Арьс л чухал

2010-11-04T10:17:00.004+08:00

Хүний хамгийн чухал эрхтэн юу вэ? гэж багш асуув.
Наташа:
-Гар.
-Яагаад?
-Бид гаргүй байсан гэхэд идэж чадахгүй байхсан.
Аня:
-Хөл.
-Яагаад?
-Хөлгүй байсан юм гэхэд бид явж гал тогоондоо орж чадахгүй.
Вовка:
-Багш аа, арьс!
Вовкаг ингэж хэлэхэд багш нь гүн амьсгаа авлаа. "Овоо доо Вовка, хүмүүжиж байна шүү. Шодой л гэх болов уу гэж айлаа ш дээ" гэж бодоод асуув.
-Яагаад?
-Хэрвээ арьс байгаагүй юм гэхэд бид шодойгоо гартаа барьж явахаас өөр аргагүй болох нь байна шүү дээ.

Багш логик сэтгэлгээ хөгжүүлэх асуулт тавьж байна гэнэ.
-Нэг нь хар, нөгөө хүрэн хоёр бүргэд нисч явна. Хүрэн нь баруун тийш эргэв. Асуулт: Би хэдэн настай вэ?
Хүүхдүүд толгойгоо гашилгацгаав. Вовка шууд л гараа өргөв.
-За Вовка, хариул даа.
-Та 32-той.
-Пөөх. Зөв хэллээ. Чи яаж миний насыг олов оо?
-Ийм тэнэг асуулт асууж байгаа хүн бүтэн солиотой л байж таарна. Манай ах 16-тай. Түүнийг аав хагас солиотой гэдэг юм. Бүтэн солиотой насыг олохын тулд 16-г хоёроор үржсэн юм аа, багш аа.

САЙД АА, ХҮҮХДҮҮДЭЭ АВ!

2010-10-25T09:47:00.005+09:00

/шог өгүүллэг/
Хаврын сайхан өдөр над руу хайр гэнэт ирэв. Түүнтэйгээ уушийн газарт ороод хоёр биенээ ширтэн суулаа. Сэтгэл догдлоод л, үгээр хэлэхийн аргагүй сайхан. Тэр минь хайраа илчлэх гэсэн бололтой амаа дөнгөж нээтэл хорин дөрвөн цаг донхийж, тухалж суусан биднийгээ тууврын мал шиг шилбүүрдэж хөөлөө. Далаад онд төрсөнсөн бол хайртыгаа дагаад нийтийн бүжигт очихсон. Даанч тийм юм байхгүй. Зугаалъя гэтэл модод ургаж, навчис сэрчигнэж болох бүх цэцэрлэгийг хотын дарга асан зараад идчихсэн. Аравдугаар ангийн охин шиг орцонд зогсохоос ичиж, зочид буудалд өрөө авлаа. Тэгтэл хайр минь ганцхан тонгорч орон дээр унагаад, цэвэр дарчихаж билээ. Хайраа ч илчлэхээ мартсан. Ингэж л анхны охиноо олсон юм даа. Буудалд олдсоныг нь дурсаж охиндоо Буудалзул гэж нэр өгөв.
Энэ явдлаас жил хагасын дараа, намрын шаргал өдрөөр миний сэтгэл нээг их гэгэлзэв. Уушийн газар сууж гунигийг чинь үргээе гэж нөхөр хэллээ. Дөрвүүлээ наргивал уйтгар дөмөгхөн тайлагдана гэж би хошуу нэмлээ. Гэр бүлийн найзуудын хөгжилтэй яриа сэтгэл догдлуулаад нэг л сайхан. Уйтгар минь яг тайлагддагийн даваан дээр гайт хорин дөрвөн цаг донхийв. Ахиад жаахан л суувал болчих гээд байдаг.
-Зочид буудалд ороод ганц шил юм нэмчих үү? гэж нөгөө айлын эзэгтэйг хэлэхэд миний үстэй толгой арзайж, буудалд л орохгүй шүү гэж орилов.
-Буудал дэмий, манайд очъё гэж нөхөр минь санд мэнд хэллээ. Гэрт бол тасарсан ч санаа амар, ахиухан юм авъя гээд нөгөө өрхийн тэргүүн халаасаа тэмтэрч байна. Дөрвүүлээ дөрвөн шил архитай суугаад наргицгаав. Өглөөгүүр нөхрийнхөө ханхар цээжин дор сэрлээ. Арай л ханхар юм шиг санагдахаар нь тэмтрэв. Ээ бүү үзэгд! Хүний нөхөр тэврээд унтаж байна! Айлын аав ор андуурснаас болж Андуужин охин минь ийнхүү олдсон юм даа.
Гайт явдлаас хойш нөхөр минь хааяа халахаараа надад гомдол мэдүүлдэг боллоо. Аргагүй шүү дээ чааваас, андуурсан айлын аавыг таниагүй би ч бас буруутай. Андуурлаас хойш ахиад жил өнгөрөөд байтал үй зайгүй найз бүсгүй, Учралтын минь төрсөн өдөр тохиолоо.
-Халуураад буудалд оров оо! Айл руу бүүр ч явж болохгүй, андуурчихна шүү! гэж хань минь ахин дахин захилаа. Төрсөн өдрийн найр ид өрнөл дээрээ байтал лайт хорин дөрвөн цаг донхийх нь тэр. Зочид буудал руу явахгүй, гэр лүү бол бүр ч зүглэхгүй гэж намайг эрс зүтгэхэд найзууд минь урвайчихлаа. Гал Гэрэлээ нүдээ гялалзуулан босч ирээд,
-Өөр арга бий. Зоогийн газрын захирлыг найраад дотроосоо түгжүүлээд суучихдаг байхгүй юу гэв. Миний дотор онгойж, найзууд ч баярлан хашгирлаа. Найр хавтгайрч бүгд муудах тийшээ хандаж байтал захирал сандран гүйж ирээд,
-Цагдаа ирж явна. Гэрлээ унтраагаад чимээгүй сууцгаая гэж чарлалаа. Гайтай цагдаа зоогийн газрын цонхон дор ирээд нам зогсчихлоо. Бүгд амьсгал түгжин хүлээв. Явах шинжгүй холбоогоор яриад л байх юм. Гэнэт чихний араас халуун амьсгаа төөнөөд үнсэж үлгэж эхэллээ. Болиоч гэж чарламаар байвч цагдаа сонсчихвол биднийг эрүүлжүүлнэ, үүнээс долоон дор юм болно гэж айгаад гүрийлээ. Ингэж л Бүүмэд охин минь олдсон түүхтэй. Тас харанхуйд хэнийх гэдэг нь бүү мэд байсан учраас тийм нэр өгсөн юм.
Дараа жил нь дахиад л Учралтын төрсөн өдөр ирлээ. Бид хоёрын ямар дотно вэ гэдгийг мэдэх тул битгий яваач гэж нөхөр хэлж чадсангүй, Учралтын төрсөн өдрөөр учрал тохиодог шүү гэж анхааруулаад хоцорлоо.
-Ээ дээ, ноднингийнх шиг түгжүүлж л болохгүй шүү гэж ахин дахин захилаа. Төрсөн өдөр ид халуун дээрээ байтал хөөтэй хорин дөрвөн цаг донхийв. Зочид буудалд орохгүй, гэр лүү зүглэхгүй, бас зоогийн газарт түгжүүлэхгүй гэж би чарлалаа. Гал Гэрэлээ дахиад л нүдээ эргэлдүүлэв.
-Энэ хэсгийн цагдаа нарыг би бүгдийг нь танина гэж хэлэхэд нь эзэн ч бид ч тайвширч хаалгаа онгорхой орхиод наргилаа. Нэг мэдтэл цагдаа нар ирээд биднийг ч, зоогийн газрын эзнийг ч, танил талтай Гэрэлээг ч хүртэл ачиж байна. Эмэгтэйчүүдийн эрүүлжүүлэх хүрэх замдаа би цагдаагийн дэслэгч залуухан хүүд ухаангүй дурлачих шиг санагдлаа. Нөхрөөсөө салаад тэр хөөрхөн залуутай суучихмаар. Тэр шөнө Дэслэгчтулга хүү минь олдсон юм.
Нөхөр минь их уурласан хэдий ч хүү төрсөн учраас баярлаад салъя сарния гэсэнгүй. Эгч нь чамд архины халуундаа л дурласан гээд хэлчихэж гэхэд дэслэгч хүү тэслэгч болтлоо уурлаж билээ. Дараа жилээс нь би Учралтын төрсөн өдөрт явахаа зогсоов. Хөөрхий нөхөр минь хүний голдуу дөрвөн хүүхдээ хүүе хаая гэх зуураа,
-Миний хань ухаантай шүү гэж намайг магтсан юм. Тэгтэл гай болж байгууллагын дарга Алтан гадас авчихлаа. Даргынхаа найрт очихгүй бол алдас болно гэж тэр минь хэлээд намайг түгшүүртэй харцаар үдлээ. Одонгийн найр оргил үедээ байтал лайт хорин дөрвөн цаг донхийв. Халуурахаар шийдсэн хамт олон маань зөвлөлдөж байна.
-Зочид буудалд бид багтахгүй. Даргын гэрт очиж хүндрүүлэх дэмий. Энэ газартайгаа найраад үргэлжлүүлэх үү гэлцэв. Аз болоход дарга,
-Ажлын газар луугаа явцгаая гээд ширээгээ цохилоо. Үүнийг сонсоод миний санаа амарч уужим амьсгаа авлаа. Дассан газрын даавуу зөөлөн гэж үнэн юмсанж. Тансаг зөөлөн даавуун дотор сэрээд харвал даргын тасалгааны арын амралтын өрөө байх нь тэр! Ингэж л Ажлынбайрмаа минь олдож би нөхөртөө арай л хөөгдсөнгүй, баруун нүдээ хөхөртөл цохиулсан даа.
Дараа жил нь Орцонд-Олдох хүүгээ олж зүүн нүдээ тэс цохиулав. Хөөгдөөгүй нь яамай даа гээд явж байтал Байгальбат хүү минь олдчихлоо. Туулын бургасанд байгалийн сайханд олдсон нь бат байсан учраас Байгальбат гэж нэрлэсэн юм л даа. Нөхөр нүд таглаад ханасангүй нэмж өгзгийг минь хөхөртөл өшиглөлөө. Тэр минь энэ удаа яагаад ч тэвчсэнгүй, өөрийн ганц Буудалзулаа авч үлдээд намайг хөөчихлөө. Нөхрийн минь долоон зөв. Долоон хүүхдийн зургаа нь хүнийх болохоор яаж ч тэсэх вэ дээ, чааваас. Би Андуужин, Бүүмэд, Дэслэгчтулга, Ажлынбайрмаа, Орцонд-Олдох, Байгальбат зургаан хүүхэдтэйгээ хөх тэнгэр дээвэртэй амьдарч явна. Өнөөдөр цас будраад хүйтрэх шинжтэй. Удахгүй Хонгилмаа гэдэг охин олдож ч мэднэ.
Эцсийн эцэст хууль зүйн эрхэм сайд Нямдорж танд хэлэх үг байна. Хорин дөрвөн цагт уушийн газар хаана гэсэн тэнэг хуулиас чинь болж энэ олон хүүхэд төрснийг долоон сайхан эцэг нь батална. Сайд аа, хүүхдүүдээ ав!

Тусгай салааны марш

2010-10-08T12:02:00.004+09:00

Шүлгийг А.Амарсайхан

Хөгжмийг Б.Бат-Эрдэнэ

Дуучин Д.Даваадалай /Fire/

“Тусгай салаа”-ны марш

Харахад бид энгийн байлдагч

Хацар бор даруухан хөвгүүд

Харин цаанаа хат суусан эрчүүд

Халирах айдасгүй тусгайгийн дайчид аа

Жирийн бид эгэл цэргүүд

Жинхэнэ тангараг өргөсөн эрчүүд

Нээрээ бид тусгай салааныхан

Нэрээ гаргасан эрэлхэг цэргүүд

Тусгай салаа алхана

Тугийн дор жагсана

Тусгай салаа давшина

Тулсан саадыг давна

Тусгай салаа алхана

Тугийн дор жагсана

Тусгай салаа давшина

Тулсан саадыг давна

Оломгүй холд хөл эцэхгүй

Онцгой даалгавар биелүүлнэ бид

Салаа шагсаж тулаанд бэлэн байна

Саадыг давах саарахгүй авхаалжтай

Тусгай салаа алхана

Тугийн дор жагсана

Тусгай салаа давшина

Тулсан саадыг давна

Тусгай салаа киноны дуу

2010-09-30T19:55:00.003+09:00

Хайрын зарлан

Дуучин Г.Тэмүүжин
Шүлгийг А.Амарсайхан
Хөгжмийг Б.Бат-Эрдэнэ (Аранзай)

Зүсрэх бороотой, яргуйн дэлбээтэй хавраар
Зүглүүлж над руу учрал илгээв үү
Зүүдлээ ч үгүй тэр л харц
Зүрхний хайрын гэрэл байв уу

Дэрвэсэн хөвгүүний гэнэхэн сэтгэлээр
Дэгжин бүсгүйг ухаангүй ширтэв үү
Харц тулгаран чамтай учрахдаа
Дэврүүн хайрын баланд уусав уу

Бурмын амттай нойронд минь чи инээнэ
Булигласан энэ зүүд биелэх мөчийг мөрөөднө
Дугираг сарны толионоос хайр мишээнэ
Дурлалд ээрүүлсэн сэтгэлд чи минь хургана

Зөвхөн чамдаа зүрхээ өгөхөөр
Зөөлөн харцыг удтал хүлээв үү
Бусдаас чамайг харамлах сэтгэлийг
Бодол санаанд минь чи авчирлаа

Бурмын амттай нойронд минь чи инээнэ
Булигласан энэ зүүд биелэх мөчийг мөрөөднө
Дугираг сарны толионоос хайр мишээнэ
Дурлалд ээрүүлсэн сэтгэлд чи минь хургана

/клип нь энд байгаа/

Тусгай салаа

2010-09-20T13:33:00.006+09:00

Гадаадад аж төрж буй хүмүүс

www.topmongol.com

asuult.net

http://asuultserver.com/mongolduu/FLVvideo/livetv_mongol.php

justin.tv/chontogr3

гээд ороход МҮОНТ-ийг ямар ч гацалтгүй үзэж болно хэмээн Сүхзориг анд айлдмой.

Өөр сайтаар МҮОНТ үздэг хүмүүс сэтгэгдэл бичиж үлдээгээрэй.

Тусгай салаа киноны дуу

2010-09-17T11:56:00.004+09:00

Хоол болтол шийр зугаа. Киногоо гартал клипээ үзэж бай даа. Тусгай салаа кино 9 дүгээр сарын 27-ноос МҮОНТ-ийн эфирт гарч эхэлнэ. Хэдхэн хоног үлдлээ дээ.

Миний багын ярианаас

2010-09-01T09:24:00.003+09:00

Намайг бага байхад ээж бид хоёрын хооронд ийм л яриа болдог байж дээ. /Гэж байвал яах вэ, хэ хэ/

-Ээж ээ, манай цэцэрлэгт өнөөдөр томууны вакцин тарьсан.
-Өө тийм үү. Миний хүү уйлаагүй биз?
-Уйлаагүй ээ. Сувилагч, эмч, багш гурвуулаа нийлээд намайг хөөгөөд гүйцээгүй юм чинь.

Гэр бүлээрээ ширээ тойрч суугаад хоолоо идэж байлаа.
-Ээж ээ, би танд нэг юм хэлэх гээд.
-Хоолоо идэж байхдаа битгий ярьж бай гэж чамд хэд хэлэх вэ? Аан!
Ээж зандарсан тул хүү чимээгүй болж, хоолоо идэцгээлээ. Хооллож дууслаа. Тэгтэл ээж хэлж байна.
-За хоолоо идээд дуусчихлаа. Түрүүний хэлэх гээд байсан юмаа хэл хэл.
-Ээж ээ та жижиг өрөөнд аавын цамцан дээр залгаатай индүүгээ мартчихсан байна лээ.

-Миний хүү яваад, махны худалдагчид ямааны хөл байна уу, хараад ир.
-За ээж ээ.
Цагийн дараа хүү буцаж ирэв.
-Чи чинь юугаа хийгээд алга болчихов оо? Ямааны хөл байна уу, тэгээд?
-Ээж ээ, би махны худалдагчийн хөлийг харж чадсангүй ээ. Зөндөө хүлээлээ, тэр чинь ерөөсөө гутлаа тайлсангүй.

Би нэрнээсээ ичээд байна аа

2010-08-23T22:11:00.005+09:00

Бага ангид шинэ хүүхэд шилжиж иржээ. Залуухан багш бүсгүй түүнээс нэрийг нь асуутал,
-Багш аа, би хэлэхээсээ ичээд байна аа. Хүүхдүүд шоолно гэжээ. Багш бодоод мэргэн арга олов.
-За тэгвэл чи нэрнийхээ утгыг тойруу замаар тайлбарлаад өгчих.
-Гараараа эвтэйхэн бариад, амандаа хийдэг. Өмнө талдаа том бондгортой, урт гонзгой юмны нэрээр намайг нэрлэсэн юм аа, багш аа. Багшийн нүүр час улайлаа. Шинэ охин гайхан харна.
-Ямар заваан юм бэ! Очиж очиж эр хүний бэлэг эрхтэнээр хүүхдээ нэрлээд байхдаа яах вэ дээ! Завхарчихсан эцэг эх вэ?
-Багш аа, бэлэг эрхтэн биш ээ. Миний нэрийг Халбага гэдэг юм аа.

Олгойгоо авахуулчихлаа

2010-08-13T09:16:00.007+09:00

Хүмүүс эмчлүүлнэ гээд Хөх хот явдаг юм гэсэн. Би үндэсний үзэл гаргаад нутагтаа очиж мэс засалд ороод ирлээ. Говь-Алтай нутгийнхаа 70 жилийн ой, аавынхаа одонгийн найрт оролцоод Алтай хотдоо гурав дөрөв хоног жарган суутал гэнэт ходоодоор хатгав. Ношпа, ливомецин гээд уугаагүй юм байхгүй, дарагдах бүү хэл улам өвдлөө. Тэгтэл мэс заслын эмч Баатархүү ах маань ганц дарж үзээд л мухар олгой байна мэс засалд ор гэдэг юм байна. Ингээд эхний зураг дээр байгаа Д.Оюунбилэг эмч миний гэдсийг хагалж тэр олгой гэгч золигийг авлаа. Өмнө үрэвсэж байсныг нь би мэдээгүй юм санаж. Наалдацтай бас шүүрэлттэй хэцүү олгой таарч 2 цаг хагалгаа үргэлжиллээ. Дараа нь 10-аад хоног эмнэлэгт хэвтлээ. 10 кг турлаа. Их ядардаг юм байна.
Ингээд намайг халамжилж анхаарч, эмчилж сувилсан Говь-Алтай аймгийн нэгдсэн эмнэлгийн мэс заслын тасгийн хамт олон, их эмч Д.Оюунбилэг, Б.Ундрах, Л.Гантөмөр, сувилагч У.Цэрэндолгор, Ч.Мөнхтуул, Д.Жанар, Г.Эрдэнэхуяг, Ч.Туул, Х.Наранцэцэг, Ж.Буянжаргал, Э.Сарантуяа, Б.Нармандах, Д.Энхжил, асрагч Д.Алтан-Оргил, Д.Эрдэнэчимэг, Ц.Энхцолмон, Ж.Энхтайван, Ж.Мөнхцэцэг, Б.Бат-Эрдэнэ нартаа баярлалаа. Нэгдсэн эмнэлгийн дарга Ш.Мэндсайхан анддаа ч бас баярлалаа. Та нар минь байгаагүй бол би хэцүүдэх байлаа шүү.

Өмнө би хэзээ ч билээ найз нартайгаа хуучилж сууснаа би огт эмнэлэгт хэвтэж үзээгүй гэж томорч байсан юм. Тэгээд мод тогшсон ухаантай. Тэгтэл хүн үзээгүй юмаа үздэг л юм байна.

УИХ-аас ард түмэнд түгээх зар

2010-07-22T10:31:00.008+09:00

Эрхэм хүндэт ард түмэн минь ээ!
Та бүхэн аугаа их нээлт хийе гэж хүсдэг байж таараа. Гэхдээ хэрхэн яаж нээлт хийхээ мэдэхгүй байгаа нь мэдээж. Тиймээс бид та бүхэндээ нээлт хийх аргыг зааж өгье. Энэ маш хялбархан.
Шинэхэн дугтуй нэгийг аваад, дотор нь долоон мянган доллар хий. УИХ-д гэж хаяглаад шуудангаар илгээ. Бид танд аугаа их нээлт хийх зааврыг найдвартай, шуурхай илгээнэ.

Жич: Бидний зааж өгөх энэ арга маш найдвартай! Биднээс Аристотель, Ньютон, Мендлеев, Дарвин нарын олон хүн энэ аргыг сурч нээлт хийсэн болно.
Дахин хэлье маш найдвартай шүү!

НАЧИН НАЙРУУЛАХ КОМИСС

2010-07-13T12:07:00.000+09:00

(шог өгүүллэг)
Чанга яригчаар бөх тайлбарлагчийн хүдэр хоолой хүнгэнэж, цаана нь “Ар хөвчийн унага” шуранхайлна. Аймгийн наадмын гурвын даваанд хүч үзэж буй сумын заан Баатарням харин энэ бүхнийг сонсохтой манатай учраа бөхдөө толгойгоо уургалуулж, зүүн гараа газар тулан гурван хөллөөд унахад бэлэн болжээ. Тайлбарлагч: “Сумын заан ч аралтай бяртай тулдаа л тогтож байна даа” гэх нь дуулдана. Баатарнямтай долдугаар ангийн сурагч, чөрийсөн хар хүүхэд барилдаж байх агаад зааныг барьцаар ааглан дараад буй нь эр ямааны хүзүү өөд цоройж байгаа ишиг шиг л харагдаж байлаа.
Аймгийн цолтон төрүүлэх зорилгоор сумын засаг даргын захирамжаар байгуулагдсан “Начин төрүүлэх ажлыг зохион байгуулах комисс”-ын дарга, сумын орлогч мурий Пэрэнлэй дэвжээ рүү гараад ирчихсэн өнөөх хүүд нэг хуруугаа гозойлгон харуулж байна. Хүү тоосон шинжгүй зааныг мушгин дарлаа. Баатарнямын хөлс цувж, амьсгаа нь тагларан, бөхчүүлийн хэлдгээр мах болжээ. Одоо энэ хоёрын барилдах нь үхсэн голиог шоргоолж чирэн нааш цааш хөдөлгөж байгаа гэлтэй харагдана. Пэрэнлэй хуруугаа нэг нэгээр нэмэх боловч хүү үл тоосон хэвээр. Хурууны тоо долоо хүрч, жаал хүү сая бууж өгөв. Хүүгийн дээрээс их л сүртэй дарж унасан заан маань босох ч тэнхэлгүй аахирдан хэвтэхүйд, тайлбарлагч: “Сумын заан Баатарням ч бяртай байгаа юм байна даа” гэж хүнгэнүүлэв.
Дөрвийн давааны өмнө начин төрүүлэх комиссынхон сэм зөвлөлдлөө. Комиссын орлогч, тамгын газрын түшмэл, бас тэгээд зааны хүргэн ах Дугар уурлан,
-Дөнгөж гурвын даваанд долоон зуун мянга!.. Дэмий гонзгой, махан овоо гээд Баатарням руу хялайвал, мурий Пэрэнлэй:
-Долоон зуун мянга биш ээ, долоо хоног компүүтэр тоглуулах юм аа, хэ хэ, гээд цааш үргэлжлүүлэн,
-Энэ янзаар бол төсөв хэмнэх нь бололтой. Одоо энэ даваанд заан, аймгийн арслан Зоригттой оноолт таарна. Гурван зуун мянгаар найрчихсан гээд маадгар байна.
Дөрвийн даваанд сумын заан маань, Зоригт арсланг хэвтүүлээд, тайлбарлагчаар бяртай байгаагаа магтуулсаар цүндэгнэн гүйж ирэв. Гэтэл гай газар дороос гэгчээр Улсын начин Балт гуайн барилдаан нэг л биш. Балт начнаар Баатарнямыг тавын даваанд амлуулахаар, нэг сая төгрөгт тохиролцсон тул сумынхны санаа зовинон дап дупхийн өндөлзөнө. Комиссын мэдэлд засаг даргын сангаас өгсөн зургаан хөхүүр айргийг хоёрхон хоногт хоослоод, “маргааш барилдах гэж байж, битгий” гэж гуйсаар байтал дөчийн савтай нэрмэлийг өчигдөр орой ганцаараа гударчихсан Балт начинг хаанахын ч бүү мэд, шагай шиг бор залуу махалж байна аа. Хар хөлс нь чийхарч, бие нь хөшсөн Улсын начин маань хашир хүн тулдаа буйр зааж, хамраасаа цус гаргаад, эмч рүү алхах зуураа комиссын даргыг дохин дуудлаа.
Пэрэнлэйг салбага далбага, мурги сайрга гэсээр очиход, тэр:
-Цаад залуугаа хэдээр ч хамаагүй найр! Би баршгүй нь гээд амьсгаадаж байна. Начин ч удаан “эмчлүүлж”, Пэрэнлэй ч залууг шургуу гуйх агаад үг хэлэх болгонд цаадах нь толгой сэгсрэн гэдийж байгааг комиссынхон сэтгэл түгшин харж байлаа.
Шагай шиг бор залуу, Улсын начин Балтыг толгой дээрээ өргөн гаргаж ирснээ тоос манан хадтал шидэхэд Пэрэнлэйн дотор харанхуйлав. Уурандаа багтран “Муу дурак!” хэмээн хашгичих сумын дарга нь нүдэнд харагдаж “Очоод, яаж шүү, даргын өрөөнд орно доо” гэж тэр бодож байсан бол, Дугар наанаа гутарсан дүр үзүүлэвч “Гарзны бага дээр, яамай даа” гэж дотроо баярлалаа.
Энэ үед өглөөнөөс хойш газрын гаваар орчихоод байсан Баатарням зааны аав, комиссын зөвлөх, улаан Дамдин улаан зээрд болчихсон хүрч ирэв. Тэр “хн-х” гэж нэг зогьссоноо,
-Аавд нь запас мэх бий гэж байна. Дугар түүн рүү “Яг л чамд запас мэх байгаач, муу согтуу толгой” гэсэн харцаар хартал, боодол арван мянгат гаргаж өргөнгөө хэл амаа орооцолдуулж,
-Энэ байна, миний запас мэх. Бууж өгөхгүй нохой байгаа бол, улаан Дамдин энүүгээрээ цохиод унагачихъя л даа гэхэд мурий Пэрэнлэйн нүд сэргэн, улаан Дамдинг тэвэрч аван алдсанаа “охиом” гэж хоолойгоо засан биеэ барьж,
-Төсөв зузаарсан болохоор өөрөөр үзнэ ээ, хэдүүлээ гэж байна. Комиссынхон шуурхай зөвлөлдөөд, наадмын өмнө ярьж үзэхэд “Сая таван зуугаас огт буухгүй” гэж гүрийгээд байсан аймгийн хурц арслан, цочдог Нямаа руу даргаа явууллаа.
Наадмаас гурав хоногийн дараа өглөөний есөн цаг тэг минутад сумын засаг даргын өрөөнд комисс ажлаа тайлагнав. Даргын хоёр нүд өрөөг нэвт шувт сүлбэж, комиссынхон далдичин шал ширтэж, нусаа татлана. Хамаг юмны лай ланчиг, хөөрхий мурий Пэрэнлэй дээр л тохогддог хойно, толгой маажсаар босож ирлээ.
-Дарга минь, би зүүн хөлд орохоор ярьж тохирсон чинь, заан андуураад баруун хөлд нь гүйгээд.., Нямаа арслан цочоод.., хөлөө татчихсан чинь, Баатарням суначихсан юм байхгүй юу гэж учирлалаа. Сумын дарга уурандаа багтарч, “Муусайн дуракууд!” хэмээн хашгичиж эхэллээ.
Арван найман цаг тэг минутад тайлангийн хурал өндөрлөв. Хурлаас дараа жилийн аймгийн наадамд начин төрүүлэх комиссыг мөн л орлогчоор толгойлуулан зохион байгуулж нэн шуурхайлан бэлтгэл ажилдаа орох шийдвэр гаргалаа.

Шоконд биш шоронд орчихоод байна

2010-07-05T10:03:00.005+09:00

Хот яваад ирсэн малчин залуу нөгөөдөө үзэж харсан сониноо хуучилж байна гэнэ.
-Намайг Нарантуулаас гараад иртэл хотын овгорууд ирээд!
-Пөөх! Чи тэд нараас яаж амьд мултрав аа?
-Эхлээд нэг нь гүйгээд ирлээ. Май гээд л өгөөд тавьчихлаа. Хоёр дахь нь үсрээд ирж явна дахиад л май гээд хаячихлаа. Гурав дахь нисээд ирлээ өгөөд л явууллаа.
-Аа яа яа. Тэгээд яасан?
-Тэгээд яахав, дөрөв дэхэд нь өгөх юм байдаггүй. Мөнгө дуусчихлаа. Намайг нэгжиж үзсэнээ нэг шанаадаад, яв гэсэн.

Дотоод заслаар гайхагдсан алдартай дизайнер нэг удаа навс наргиад, өглөө сэржээ.
-Паах энэ одоо, яасан заваан интерьер вэ? Ханандаа ямар олхиогүй муухай өнгө сонгоо вэ? Ёо, инээд хүрчихлээ. Гэрэлтүүлгийг нь ээ! Савж унах нь ээ. Ийм шийдэл хийдэг дизайнер гэж байдаг аа. Би шоконд орчихлоо! гээд толгой сэгсрэв. Дэргэд нь сууж байсан улаан хамартай эр:
-Хөөш тэнэг ээ, чи шоконд биш шоронд орчихоод байна! гэлээ гэнэ.

Гэмшил дагуулсан болзоо

2010-06-30T09:07:00.010+09:00

НҮБ-ын Хүн амын сангаас Өсвөр насныханд зориулсан бас нэгэн гарын авлагыг өгүүллэг, комик ном хэлбэрээр гаргалаа. Номын хэсгээс толилуулъя.

Шар тэнгисийн тарчлаан комикс

2010-06-21T08:01:00.013+09:00

МЗЭ-ийн шагналт зохиолч Б.Галааридын "Шар тэнгисийн тарчлаан" жүжиг хүүхэд залуучуудад зориулсан комикс ном хэлбэрээр дахин мэндэллээ. "Цалиг" хэвлэлийн газраас хэвлэн гаргаж буй уг номд Швейцарийн хөгжлийн агентлагийн Цөлжилтийг сааруулах төслөөс санхүүгийн дэмжлэг үзүүлсэн юм. Номын зургийг миний бие гүйцэтгэлээ. Зураач А.Баярсайхан зарим нэг хэсгийн зургийг хийсэн. Номын дизайнераар Ц.Намбаяр ажиллалаа. Зургийн өнгө тавих, зарим ажилд миний хоёр хүү мөн тусалж байсан. Энэ номын хэсгээс та бүхэндээ толилуулж байна.

Үе үе зочилдог байсан

2010-06-14T10:06:00.010+09:00

Анагаахын сургуулийн хөгшин профессор араг яс тэврээд, анги руу орж ирэв.
-Оюутан Сарнай, хаана ямар эрхтэн байсныг хэл дээ.
-Энэ дотор тархи байсан. Энд зүрх. Тэнд уушиг гэх мэтээр доошилсоор ичимдэг эрхтэн байсан газарт ирэв. Сарнай амаа дарснаа,
-Харин энд пенис байсан гэлээ. Профессор түүн рүү нухацтай харж чимээгүй суув. Сарнай дуугаа өндөрсгөлөө.
-Багш аа, энд пенис байсан! ... Профессор муухай хараад,
-Нэгдүгээрт, наад араг яс чинь эмэгтэй хүнийх. Хоёрдугаарт, наана чинь пенис байнга оршин суудаг байгаагүй. Үе үе зочилдог байсан.

Дорж, Дулмаа хоёр нуугдаж тоглох дуртай. Өглөө Дулмаа хониндоо явахдаа нэрмэлээ нууна. Хэрвээ Дорж олчихвол орой Дулмаа өөрөө нуугдахаас өөр аргагүй болно.

Манай хөрш шувууд

2010-06-07T09:58:00.024+09:00

Манай байрны тагтан дээр зөндөө хог байдаг. Хуучин ширээ, Богд хааны үеийн угаалтуур зэргийг гаргаад хаячих гэхээр болдоггүй юм. Учир юу гэвэл энэ бүхний доогуур "улаан хошуут" хэмээн хөдөөгийнхөн нэрлэдэг нэгэн зүйл шувуу ирж өндөглөдөг. /Улаан хошуутын ШУ-ны нэрийг хэлж өгөх судлаач байвал сэтгэгдэл бичээрэй/ Ноднин яагаад ч юм алга болчихсон. Энэ жил хогоо гаргаж хаяхаас даа гэж бодож байсан чинь дахиад өндөглөжээ. Дөрвийн дөрвөн бяцхан шувуухай манай тагтан дээр төрж, өсч бойжоод цэлмэг тэнгэртээ дүүлэн ниссээр одлоо доо.
Ингээд хөрш шувуудын гэрэл зургаас толилуулъя. Энэ гэрэл зураг, бяцхан кино бол 12 настай мэргэжлийн шахуу гэрэл зурагчин, зураглаач А.Бямбажаргал, А.Бямбасайхан нарын уран бүтээл болой.

Шувууны гэр бүл хажуугийн байрны орой дээр очоод байгаа нь.

"Үүрнээс ниссэн шувуухай шиг" гээд дуулдаг даа. Түүн шиг манай хөрш шувуухайнууд үүрнээсээ нислээ дээ. Тэднийг хорвоогийн гэрэл гэгээтэй амьдрал хүлээж байгаа. Удахгүй гэр бүлтэй болоод, өөр хэн нэгний тагтан дээр үүрээ засаад өндөглөнө. Би нэг л зүйлд санаа зовоод байгаа. Дэгдээхэйнүүдэд бид ямар ч гэм хийгээгүй болохоор "Хүн гэдэг чинь бидний нөхөр" гээд итгэчихсэн явж байгаад сахилгагүй хүүхдэд баригдчих вий дээ.

Анхандаа нэг иймэрхүү л ангалзсан юмнууд байлаа шүү дээ. Хар үүрээд чарлалдаад л намайг сэрээнэ. "Амараа босоорой. Тусгай салаагаа бичээрэй" гээд байх шиг. Би юун сэрэх манатай өглөө 4 цагаас унтах гэж хэвтсэн хүн шүү дээ.

Эгдүүтэй хогнууд шүү. Нэг мэдсэн чинь л өсөж том болоод дэнхийсэн том юмнууд болчихсон. Ээжээсээ ч том.

Ээж их хөдөлмөрч. Хажуугийн байшингийн дээвэр дээрээс өт түүж ирээд байдаг юм. Бас "Кемпинский"-н өмнөх цэцэрлэгийн модны өтийг ч түүгээд байх шиг.

Бяруу шиг том дөрвөн дэгдээхэй, ээжийнхээ авчрах хоолыг хүлээгээд л суугаад байна шүү дээ. Хуулийн сургууль төгсчихөөд ТҮЦ-ийн худалдагч хийхгүй гэж гүрийгээд, 25 нас хүрчихсэн хэрнээ ээж, ааваараа тэжээлгээд, хэнэг ч үгүй суугаад буй "дээд боловсролтонгууд" шиг.

Их хэрэгт дуртай. Манай байшингийн үүдэнд тэврэлдэн суух хосуудыг их харна аа, бас.

Үүрнээсээ анх гарч ирсэн баатар эр. Надаас огт үргэхгүй байхаар нь ойртсон чинь, энэ угаалтуур доогуураа ороод нуугдмар аядсан. Тэгснээ доод айлын тагтан дээр буугаад. Дараа нь ээжийгээ дагаад хажуугийн байшин дээр гарчихаад буцаад ирсэн.

Ээж нь эвэр дүүрэн өвс, ам дүүрэн өттэй ирээд байгаа нь.

Энэ видео дээр хүү нь ээжээсээ "Хоол аваад ирээч. Надад яагаад хоол өгөхгүй байна аа. Би нисэхгүй ээ. Яагаад ч нисэхгүй" гээд залхуураад байх шигээ. Энэ дэгдээхэй нэг бол их залхуу үгүй бол их аймхай эр байгаа юм.

Бараг л хоосорчихсон үүр. Гурван ах айлын охин харах гээд, үдэшлэг цэнгүүн хэсээд, нисээд явчихсан

Ээж нь ч юм уу, аав нь ч юм уу ирээд байгаа нь. Ээж авгай нь миний хоёр хүүгээс их үргэнэ ээ. Маягтай гэдэг нь.

Хамгийн залхуу ганц чинь энэ шүү дээ. Хөөрхий дөө. Гурван ах нь /магадгүй дүү нар нь/ нисээд явчихсан болохоор их уйтгартай байгаа юм аа. За нэг иймэрхүү байдлаар миний РС-нд шинэ бүтээл "Тусгай салаа" минь төрж байх хооронд, манай тагтан дээр шинэ шувууд ертөнцөд төрж, өсөж бойжоод, үүрээ орхин алсын алсад нисэн одлоо доо. Их билэг дэмбэрэлтэй гэж баярлаж байна даа.